The usefulness of descriptive statistics in the interpretation of data on occupational physical activity of Poles

Abstract

Streszczenie Wstęp: Celem pracy jest ocena, czy stosowane dotychczas podstawowe statystyki opisowe są wystarczające do interpreta-cji danych dotyczących aktywności fizycznej Polaków w obrębie jednej z domen ich życia codziennego – aktywności fizycz-nej w pracy zawodowej. Materiał i metody: Badaną grupę stanowiło 964 losowo wybranych Polaków pracujących zawodowo. Zastosowano długą wersję International Physical Activity Questionnaire (IPAQ, Międzynarodowy Kwestionariusz Aktyw-ności Fizycznej). Statystyka opisowa obejmowała charakterystykę zmiennych za pomocą wartości: średnich (M), media-ny (Me), wartości maksymalnych i minimalnych (maks.–min.), odchylenia standardowego i percentylowych. Wnioskowanie statystyczne opierało się na porównaniu zmiennych (rangowy test Kruskala-Wallisa i test Chi 2 zgodności Pearsona). W oce-nie istotności efektów przyjęto poziom istotności równy 0,05. Wyniki: Aktywność fizyczną w pracy deklarowało 46,4% ba-danych (wysiłek intensywny – 23,5%, umiarkowany – 30,2%, chodzenie – 39,5%). Całkowita (tygodniowa) aktywność fi-zyczna wynosiła 2751,1 MET-min/tydzień (Metabolic Equivalent of Task – równoważnik metaboliczny), ale odnotowano bardzo wysokie odchylenie standardowe (SD = 5302,8) i wartości maksymalne MET-min/tydzień (maks. = 35 511). Dotyczy-ło to także poszczególnych rodzajów wysiłków. Około 10% respondentów (90. percentyl) drastycznie zawyżało średnią. Nie stwierdzono natomiast żadnych istotnych różnic (p > 0,05) ani w zależności od charakteru wykonywanej pracy, ani w rodza-ju wysiłku. Średni czas siedzenia wynosił 256,0±173,2 min/dzień. Aż 39% badanych spełniało prozdrowotne normy Świato-wej Organizacji Zdrowia (World Health Organization) wyłącznie dzięki aktywności fizycznej w pracy (aż 42,5% pracowni-ków umysłowych, 38% administracyjno-technicznych, tylko 37,9% fizycznych). Wnioski: W analizie danych konieczne jest wyznaczanie kwantyli – dających pełniejszy obraz rozkładów wartości MET-min/tydzień aktywności fizycznej w pracy za-wodowej. Konieczne jest także uaktualnienie wytycznych metodycznego postępowania podczas stosowania długiej wer-sji IPAQ. Wydaje się, że 16 godz. wysiłku na dzień nie jest wystarczającym kryterium do odrzucania uzyskanych wyników. Med. Pr. 2014;65(6):743–753 Słowa kluczowe: Polska, aktywność fizyczna, IPAQ, praca zawodowa, interpretacja danych Abstract