BABA KATILIM ÖLÇEĞİ'NİN (BAKÖ) GELİŞTİRİLMESİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı, 3-6 yaş aralığında çocuğu olan babaların baba katılımını değerlendiren bir ölçek geliştirmektir. Çalışmanın katılımcılarını okul öncesi çocuğu olan 350 baba oluşturmaktadır. Katılımcıların yaş ortalaması 36.4'tür (SS=4.9). Bu çalışmada geliştirilen ölçeğin maddeleri ilk aşamada, ülkemizde ve yurtdışında baba katılımını ölçen ölçüm araçlarının gözden geçirilmesinin ardından, maddelerin bazıları doğrudan ya da değiştirilerek alınmış, bazıları da araştırmacılar tarafından geliştirilmiş, böylece 79 maddelik bir havuz oluşturulmuştur. Bu madde havuzunun bütün maddeleri incelenmiş, ardından benzer ifadeler elenmiş, belirsiz olan ifadeler çıkartılmış, geriye kalan maddeler de cümleler şeklinde düzenlenerek toplam 48 madde üzerinden çalışmaya devam edilmiştir. Maddelerin anlaşılabilirliğini tespit etmek amacıyla bu 48 madde yedi babaya pilot çalışma olarak uygulanmıştır. Bu uygulama sonucunda anlaşılmayan madde olmadığı görülmüş ve 48 madde ile analizler yapılmıştır. Geçerlik çalışmaları kapsamında yapılan ana eksen boyutlandırma yöntemi ve oblik rotasyon sonucunda 11 madde ölçekten çıkarılmıştır. Bu şekilde ölçek 37 madde ile son halini almıştır. Faktör analizi sonucunda ortaya çıkan üç boyut, içerdikleri maddeler dikkate alınarak Keyfi Meşguliyet (KM), İlgi ve Yakınlık (İY) ve Temel Bakım (TB) olarak isimlendirilmiştir. Yapılan güvenirlik analizleri sonucunda Cronbach alfa güvenirlik katsayıları, Keyfi Meşguliyet boyutu için .89; Temel Bakım boyutu için .83; İlgi ve Yakınlık boyutu için .85 ve BAKÖ Toplam puanı için .92 olarak bulunmuştur. Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri sonuçlarına göre, bu çalışma ile oluşturulan Baba Katılım Ölçeği'nin (BAKÖ) yeterli düzeyde psikometrik özelliklere sahip olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Baba katılımı, baba-çocuk ilişkisi, baba katılım ölçeği