Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ve Hava Kalitesi Verileri Kullanılarak Türkiye’nin Hava Kirliliğinin Değerlendirilmesi

Abstract

Yapılan bu çalışmada; Türkiye’de hava kirliliğinin önlenmesi için mevcut duruma dikkat çekilerek kamuoyunun bilgilendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada kullanılan veriler, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığından temin edilmiş ve arcGIS ortamında işlenerek haritalandırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda; Türkiye’de kentlerin öncelikli çevre sorunları arasında hava kirliliğinin ikinci sırada yer aldığı ve yıllar itibariyle karşılaştırılması yapıldığında son beş yılda hava kirliliği ile ilgili sorunların stabil olarak devam ettiği belirlenmiştir.  Kentlerde hava kirliliğinin muhtemel nedenlerinin sırasıyla evsel ısınmadan (63 kentde), sanayi işletmeleri ve faaliyetlerinden (9 kentde), karayolu trafiğinden (5 kentde), termik santralden (2 kentde), maden işletmelerinden (1 kentde) kaynaklandığı tespit edilmiştir. Hava kirliliğine karşı önlem alınmasında karşılaşılan güçlükler ise; ısınmada kalitesiz yakıt kullanımı, atıkların yakılması, topografik yapı, meteorolojik faktörler, tüketici bilinçsizliği, çarpık kentleşme, şehir merkezine veya yerleşim yerlerine yakın mesafede endüstriyel tesislerinin konumlandırılması şeklinde sıralanabilir. 2016 yılının Ocak ayı için ortalama SO2 ölçüm sonuçları hava kalitesi indeksine göre sınıflandırıldığında; 69 kentin “1-iyi” sınıfında olduğu ve PM10 ölçüm sonuçlarına göre 12 kentin “3-hassas”, 37 kentin  “2-orta”  index diliminde, 24 kentimizinde “1-iyi” sınıfında yer aldığı görülmüştür. Ülkemizde ‘atık yönetim felsefesi’ olarak tanımlanan çevresel kirlenmeleri ortadan kaldıracak veya minimuma indirecek çevresel projelerin hazırlanarak sayısının artması ve ivedilikle hayata geçirilmesinin hava kirliliğinin azaltılmasında yarar sağlayacağı aşikardır.In this study; it is intended to draw attention of public to the situation and inform about prevention of air pollution in Turkey. The data used in the study were obtained from the Ministry of Environment and Urbanization of the Republic of Turkey, and processed and mapped in ArcGIS environment. As a result of the analysis; air pollution comes second place among the primary environmental problems of cities in Turkey, and it is stated that in the last five years problems with air pollution reliably continue when compared to years in the past.  Possible causes of air pollution in cities were caused by domestic heating (63 provinces), industrial enterprises and activities (9 provinces), road traffic (5 provinces), thermal power plants (2 provinces) and mining enterprises (1 province). Difficulties in taking precautions against air pollution may be sorted as the use of poor quality fuel in heating, waste incineration, topographic structure, meteorological factors, consumer unconsciousness, distorted urbanization, industrial facilities close to the city center and settlements. According to the air quality index classification of the average SO2 measurement values in January 2016; 69 cities were classified as "1-good"; and according to PM10 values, 12 cities were classified as ”3-sensitive”, 37 cities were classified as "2-medium ”, and 24 cities were classified as“ 1-good ”. It is obvious that increasing the number of environmental projects that will eliminate or minimize environmental pollution, which is defined as waste management philosophy and in our country, will be beneficial in reducing air pollution.