Sosyal Medya Tükenmişlik Ölçeği: Öğretmen Adayları Özelinde Türk Kültürüne Uyarlama, Geçerlik ve Güvenilirlik ÇalışmasıI

Abstract

Covid-19 salgınının etkisiyle sosyal medya kullanımı gençler ve yetişkinler arasında her geçen gün artmakta ve bu durum sosyal medyanın bireylerin yaşamında merkezi bir konumda yer almasına neden olmaktadır. Sosyal medyanın yoğun bir biçimde kullanılmasının ve aşırı bilgi yüklemesinin bir neticesi olarak son zamanlarda “sosyal medya tükenmişliği” kavramı ortaya çıkmıştır. Bu kavram; kullanıcıların sosyal medyayı kullanırken kendilerini tükenmiş hissetme derecesi olarak tanımlanabilir. Bu araştırmanın amacı Han (2018) tarafından geliştirilen sosyal medya tükenmişlik ölçeğini Türk kültürüne uyarlayarak bu ölçeğin geçerlik ve güvenilirlik çalışmalarını yapmaktır. Ölçek; duygusal tükenme (3 madde), duyarsızlaşma (4 madde) ve kararsızlık (4 madde) alt boyutlarından oluşmaktadır. Kesitsel tarama modeline göre tasarlanan araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 öğretim yılı güz döneminde Gaziantep, Eskişehir Osmangazi ve Anadolu Üniversitesinin Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören 878 öğretmen adayı oluşturmuştur. Yapı geçerliği için orijinal ölçeğe doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Sonuçlar; Türkiye literatürü için yeni bir kavram olarak nitelendirilebilecek “sosyal medya tükenmişliği” kavramına yönelik geliştirilen ölçeğin orijinal üç boyutlu yapısının Türk kültürüne uygun bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir.With the effect of the Covid-19 epidemic, the use of social media is increasing day by day among young people and adults, and this situation causes social media to take a central place in the lives of individuals. As a result of the intense use of social media and information overload, the concept of "social media burnout" has recently emerged. This concept; can be defined as the degree to which users feel exhausted while using social media. This research aims to adapt the social media burnout scale developed by Han (2018) to Turkish culture and perform the validity and reliability studies of this scale. Scale; emotional exhaustion (3 items), depersonalization (4 items) and ambivalence (4 items) sub-dimensions. The study group of the research, which was designed according to the cross-sectional survey model, consisted of 878 prospective teachers studying at Gaziantep, Eskişehir Osmangazi, and Anadolu University in the fall semester of the 2021-2022 academic year. Confirmatory factor analysis was performed on the original scale for construct validity. Results; It has been shown that the original three-dimensional structure of the scale developed for the concept of "social media burnout", which can be described as a new concept for Turkish literature, has a structure suitable for Turkish culture.