The Role Of Street Rehabilitation In The Conservation Of Historical Urban Textures

Abstract

Yaşadığımız kentler; değişen ve dönüşen çağın gereksinimleri, kullanıcı istekleri, ekonomik etkenler, erişilebilir kaynakların artması, malzeme ve yapım tekniklerinin çoğalması ve küreselleşme gibi unsurlarla birlikte sürekli yenilenen güncel bir mimari görünüm ortaya koymaktadırlar. Günümüz kentlerinde bu faktörler altında tasarlanan yapılar; üretime, sosyal yaşama dahil olma, fiziki ve estetik yeterliliğe sahip olabilme potansiyeli ile kullanılabildikleri sürece var olabilmektedirler. Bu süreklilik ve hız içerisinde kentler büyük bir değişim yaşarken, bu süreç içerisinde günümüz kentleri arasında sıkışan, yanlış müdahalelerle yıpranan nitelikli tarihi dokuları bu baskıdan kurtarmak ve aktif olan kente tekrar kazandırmak gerekmektedir. Fakat günümüz gereksinimleriyle inşa edilmemiş olan bu alanları hem sosyo-kültürel olarak hem de fiziki olarak günümüze uyarlamaya çalışmak, birçok sorunu da beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda tarihi dokular, günümüz yaşamına uyarlanmak için güncel yaklaşımlarla ve farklı koruma prensipleriyle değerlendirilmeye çalışılmaktadır. Özellikle son dönemde ülkemizde birçok bölgede tarihi dokuların yeniden canlandırılması için, koruma amaçlı imar planları altında yapılan koruma uygulamalarının yanı sıra “sokak sağlıklaştırma” çalışmaları da sık sık gündeme gelmektedir. Ancak sokak sağlıklaştırma çalışmaları, tam anlamıyla uluslararası kabul görmüş teknikte yapılan koruma uygulamaları olamadığı için daha çok tarihi sokak dokularında yapıların cephelerinde yapılan geçici basit düzenlemelerdir. Bu makalede taşınmaz kültür varlıklarını koruma yöntemleri alan (tarihi doku) ölçeğinde incelenmiştir. Bu yöntemler içerisinde sokak sağlıklaştırma uygulamalarının yeri tartışılmıştır. Sokak sağlıklaştırma kavramının; ortaya çıkışı, gelişim süreci, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasında bir ara yöntem olarak yeterliliği, tarihi şehir dokuları üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bugüne dek birçok sokak sağlıklaştırma çalışması yapılmış olan Tokat şehri tarihi sokak dokularından örneklerle bu çalışmalar değerlendirilmiştir. Aynı zamanda ülkemizden ve dünyadan örnekler de sunulmuştur. Bu alanların, günümüz kentlerinde inşa edilmiş modern alanlara karşın özgün plan şemaları ve görünümleri ile (tescilli olsun/olmasın) kullanıma sunularak sürdürülebilir olmaları irdelenmiştir. Çalışmada sonuç olarak, tarihi kent dokularında bu tür geçici yöntemlerin mimari mirasın korunmasında yeterli olmamasının doğurduğu sonuçlar irdelenmiştir.The buildings designed in today's cities; they can exist as long as they can be used with the potential to be involved in production, social life, and to have physical and aesthetic competence. It is necessary to save the qualified historical textures, which are stuck between today's cities and worn out by wrong interventions, from this pressure and to bring them back to the active city. However, it is very difficult to try to adapt these areas to today's urban conditions, and historical textures are tried to be evaluated with current approaches and different conservation principles in order to adapt them to today's life. Recently, street rehabilitation studies have been on the agenda frequently in our country. However, street rehabilitation works are mostly temporary simple arrangements made on the facades of buildings in historical street textures since they are not fully internationally accepted conservation applications. Conservation methods of immovable cultural assets are examined at the scale of historical texture. The place of street rehabilitation applications is discussed. The concept of “Street Rehabilitation”; its emergence, development process, its adequacy as an intermediate method in the protection of immovable cultural assets, its effects on historical city textures have been evaluated. The sustainability of these areas, with original plan schemes and appearances as opposed to the modern areas built in today's cities, and the existing structures, are examined. As a result, suggestions are presented regarding the conservation practices that are forced to use such temporary methods in historical urban textures.