Türkiye’de yetiştirilen nohut çeşit ve hatlarının mineral madde içeriklerinin belirlenmesi

Abstract

Nohut dünyanın birçok ülkesinde yetiştirilen iyi bir karbonhidrat ve protein kaynağıdır. Bu çalışmada, Yozgat koşullarında yetiştirilen 25 nohut hat ve çeşidinin mineral madde içeriği belirlenmiştir. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre 2011 yılında üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Yapılan varyans analizi sonucunda incelenen elementler bakımından çeşitler arasında istatistiki olarak önemli farklar belirlenmiştir. Çeşitlerin ortalama potasyum (K) içeriği 7314.3-9980.1 mg kg-1, fosfor (P) içeriği 1969.9-3705.3 mg kg-1, kükürt (S) içeriği 1417.2-2224.6 mg kg-1, kalsiyum (Ca) içeriği 963.1-1908.4 mg kg-1, magnezyum (Mg) içeriği 844.2-1267.2 mg kg-1, sodyum (Na) içeriği 403.2-1027.2 mg kg-1, çinko (Zn) içeriği 14.2- 23.8 mg kg-1, demir (Fe) içeriği 37.5-79.1 mg kg-1, bor (B) içeriği 7.1-12.9 mg kg-1, mangan (Mn) içeriği 10.9-23.2 mg kg-1ve bakır (Cu) içeriği 5.58-8.22 mg kg-1 arasında değişmiştir. Çalışmada, Gökçe ve 63-C genotipleri incelenen bütün mineral maddeler bakımından ortalamanın üstünde değerlere sahip olmuştur. Ayrıca korelasyon analizine göre potasyum ile kükürt hariç diğer tüm elementler arasında istatistiki olarak önemli ve pozitif ilişki belirlenmiştir.Chickpea is a good source of carbohydrates and proteins grown in many countries of the world. In this study, the mineral content of 25 chickpea cultivars grown under Yozgat conditions were determined. The experiment was carried out in randomized complete block design with three replications in 2011 year. As a result of analysis of variance, significant differences have been determined among the varieties in terms of all the properties examined. Potassium (K) content of the varieties varied between 7314.3-9980.1 mg kg-1, phosphorus (P) contents between 1969.9-3705.3 mg kg-1, sulfur (S) contents between 1417.2-2224.6 mg kg-1, calcium (Ca) contents between 963.1-1908.4 mg kg-1, magnesium (Mg) contents between 844.2-1267.2 mg kg-1, sodium (Na) contents between 403.2-1027.2 mg kg-1, zinc (Zn) contents between 14.2-23.8 mg kg-1, iron (Fe) contents between 37.5-79.1 mg kg-1, boron (B) contents between 7.1-12.9 mg kg-1, manganese (Mn) contents between 10.9 to 23.2 mg kg-1 and copper (Cu) contents between 5.58-8.22 mg kg-1. Gökçe and 63-C genotypes had values above average for all mineral contents examined. In addition, according to correlation analysis, a statistically significant and positive relationship was determined between all elements except potassium and sulfur.