Parkinsonlu Bireylerde Fonksiyonel Mobilite ve Aktivite Limitasyonuna Yönelik Hasta Bildirimli ve Performansa Dayalı Sonuç Ölçümleri

Abstract

Motor ve motor olmayan semptomlarla karakterize Parkinson hastalığı Alzheimer hastalığından sonra ikinci en sık görülen nörodejeneratif hastalıktır. Patofizyolojisinde genetik faktörler, doğumsal anomaliler, toksik ajan maruziyeti, travma, inflamasyon, oksidatif stres ve beynin derin kısmında yer alan substansiya nigrada dopamin üreten hücrelerin hasarı yer almaktadır. Parkinson hastalığı ortalama 55-60 yaşlarında başlamakta, görülme sıklığı 15-250/100.000 arasında değişmektedir. Türkiye'de yapılan çalışmalarda görülme sıklığı 202/100.000 olarak belirtilmiştir. Başlıca belirtileri bradikinezi, istirahat tremoru, rijidite ve postüral instabilite olan Parkinson hastalığında serotonerjik, noradrenerjik, kolinerjik ve otonomik sistemin de etkilenmesi hastada nöropsikiyatrik semptomlara, otonom bozukluklara, uyku bozukluklarına ve duyusal belirtilere yol açmaktadır. Bu durum postür, denge ve yürüyüş bozukluklarına neden olmaktadır. Parkinson hastalığına özgü yürüyüş bozuklukları kas zayıflığı, aktivite limitasyonu, fiziksel inaktivite ve fonksiyonel açıdan kısıtlılık meydana getirerek bireylerin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Parkinson hastalığında hasta merkezli rehabilitasyonu sağlamak için hasta tercihlerine cevap veren tedavi yaklaşımını hedeflemek gerekir. Bu nedenle günlük yaşam aktivitelerinde algılanan zorlukların değerlendirilmesi aşamasında performansa yönelik ve hasta bildirimli sonuç ölçümlerinin bir arada ele alınması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Parkinsonlu bireylerde aktivite limitasyonu ve fonksiyonel mobiliteyi değerlendiren en uygun hasta bildirimli sonuç ölçümleri ve performansa yönelik sonuç ölçümleri ile ilgili literatür bilgisini derlemek ve ileride yapılacak klinik ve araştırma çalışmalarına ışık tutmaktır. Parkinson Disease which is characterized by motor and non-motor symptoms, is the second most common neurodegenerative disease after Alzheimer’s disease. Genetic factors, congenital anomalies, toxic agent exposure, trauma, inflammation, oxidative stress and damage to dopamine-producing cells in the substantia nigra located in the deep part of the brain are included in its pathophysiology. Parkinson Disease starts at an average age of 55-60 years, and the incidence varies between 15-250/100.000. In Turkish studies, the incidence was indicated as 202/100.000. Primary symptoms of the Parkinson Disease are bradykinesia, resting tremor, rigidity and postural instability. In addition to these motor symptoms which occur due to involvement of dopaminergic system, neuropsychiatric symptoms, autonomic and sleep disturbances, and sensory symptoms may occur due to the involvement of serotonergic, noradrenergic, cholinergic and autonomic systems. Posture, balance, gait impairments occur in patients. Parkinson Disease-specific gait impairments can lead to muscle weakness, activity limitation, physical inactivity, functional limitations and negatively affect quality of life. In order to achieve a patient-centered rehabilitation in Parkinson Disease, it is necessary to target treatment approaches responsive to patient preferences. Therefore, when assessing perceived difficulty in everyday life, performance-based measures should be complemented with patient-reported outcome measures. The aim of this study is to review the literature about the most appropriate patient-reported outcome measures and performance-based measures to evaluate functional mobility and activity limitation in individuals with Parkinson Disease, and to light the way for future clinical and research studies.