Gene pool conservation and tree improvement in Serbia

Abstract

This paper presents the concepts applied in the gene pool conservation and tree improvement in Serbia. Gene pool conservation of tree species in Serbia includes a series of activities aiming at the sustainability and protection of genetic and species variability. This implies the investigation of genetic resources and their identification through the research of the genetic structure and the breeding system of individual species. Paper also includes the study of intra- and inter-population variability in experiments - provenance tests, progeny tests, half- and full-sib lines, etc. The increased use of the genetic potential in tree improvement in Serbia should be intensified by the following activities: improvement of production of normal forest seed, application of the concept of new selections directed primarily to the improvement of only one character, because in that case the result would be certain, establishment and management of seed orchards as specialized plantations for long-term production of genetically good-quality forest seeds, and the shortening of the improvement process by introducing new techniques and methods (molecular markers, somaclonal variation, genetic engineering, protoplast fusion, micropropagation, etc.).Zastita, testiranje i koriscenje genofonda vrsta drveca, u Srbiji obuhvata vise sukcesivnih aktivnosti in situ i ex situ: a) izucavanje prirode fenotipske varijabilnosti u velikim i malim populacijama, b) unapredjenje tehnike masovne i individualne selekcije, c) primenu bliske i udaljene hibridizacije; d) analizu morfometrijskih karakteristika, e) upoznavanje medjuzavisnosti osobina rasta i razvoja analiziranih genotipova i njihovog potomstva (Isajev, V. et all 1988). Aktivnosti na ocuvanju i koriscenju genofonda, podrazumevaju njegovo ocuvanje ex situ-putem reprodukcije sumskih populacija i superiornih genotipova, osnivanjem specijalizovanih objekata, arboretuma, zivih arhiva, provenijenicnih testova, testova potomstva, klonskih testova i semenskih plantaza. U radu su predstavljeni oblici i znacaj ocuvanja genetickog diverziteta populacija drveca primenom metoda in situ i ex situ konzervacije geneticki resursa sumskog drveca. U cilju upoznavanja, ex situ ocuvanja i usmerenog koriscenja genofonda, omorike, smrce, crnog bora i planinskog javora u Srbiji su osnivani specijalizovani pilot objekti. Rezultati genetskog vrednovanja smrce u provenijenicnom testu, omorike, crnog bora i planinskog javora u generativnim semenskim plantazama su savremen pristup u cuvanju i testiranju njihovog genofonda kao i za planiranje i podizanje buducih kulturnih zajednica ovih vrsta. Dobijeni rezultati su osnova za bolje upoznavanje proizvodnog i adaptivnog potencijala analiziranih vrsta. Semenske plantaze i pilot objekti, kao specijalizovane kulture, treba da doprinesu ne samo prevodjenju potencijalne geneticke promenljivosti u slobodnu, kao osnove usmerenog koriscenja genofonda drveca, vec i kao poligoni za testiranje i ocuvanje biodiverziteta vrsta.