Ölçek Geliştirme Çalışmalarında Temel İlkeler

Abstract

Ölçeklerin geliştirilmesi, uyarlanması ve kullanılması aşamalarında bir çok kriter ve standarda uygun çalışılması gerekir. Aksi halde ölçeğin geçerlik ve güvenirlik düzeyi düşük olur. Geçerlik, bir ölçme aracının ölçmeyi amaçladığı özelliği, başka herhangi bir özellikle karıştırmadan, doğru ölçebilme derecesidir ve kullanım amacına, uygulandığı gruba ve uygulama biçimine göre değişebilir. Güvenirlik ise aracın, ölçmek istediği değişkeni ne tutarlılıkla ölçtüğünün ya da ölçme sonuçlarının hatalardan arınmış olmasının derecesidir. Sadece ölçme aracına ait bir özellik olmayıp, ölçme aracı ve aracın sonuçlarına ilişkin bir özelliktir. Geçerliği istenen düzeyde olmayan bir ölçekle, istatistiksel testlerin gücü düşer ve gruplar arası farkın anlamlı olarak tespit edilmesi engellenir ya da çok daha fazla sayıda deneğin araştırmaya dahil edilmesini zorunlu kılarak maliyet artışı ve zaman kaybına neden olabilir. Güvenirliği düşük bir test ise yapılan ölçümde “bias”a neden olarak, özellikle klinik uygulamada bazı hatalı kararlara zemin hazırlayabilir. Bu çalışmada araştırmalarda kullanılan ölçeklerin oluşturulması ile ilgili yapılması gerekenlere ve geçerlik/güvenirlik için gerekli koşullara değinilmiştir.