NAHİV İLMİ AÇISINDAN TEMÎM LEHÇESİNİN İSTİŞHÂD DEĞERİ

Abstract

Arap dilcileri, dile dair malzeme derleme sürecinin ardından nahiv kaidelerini vaz etmeye girişmişlerdir. Nahiv kaidelerini vaz ederken, tespit ettikleri kuralların Arap dilinin bütününü kapsamasına özen göstermişlerdir. Bu çerçevede olmak üzere kaide tespit ve istidlal süreçlerinde Arap kabilelerinin kullanımlarına sıkça başvurmuşlardır. Dilcilerin başvurdukları kabilelerden bazıları, bulundukları coğrafi konum gereği öne çıkarken bazıları dikkate değer bulunmamıştır. Bu çalışmada, dilcilerin istişhâd sahasına dâhil ettiği kabilelerin en önemlilerinden sayılan Temîm lehçesinin nahiv ilmi açısından taşıdığı istişhâd değeri ele alınmış, bu lehçenin diğer lehçeler arasındaki yerine temas edilmiştir. Bu itibarla; lehçe olgusuna, lehçelerin ortaya çıkış sebeplerine, nahivcilerin kural tespit sürecinde kullandıkları kaynaklara, bu kaynaklar arasında Temîm lehçesinin konumuna yer verilmiştir. Dile dair eserlerde Temîm lehçesine yapılan atıflar ele alınmış, Temîm lehçesinin fasih Arapça’dan ayrılan yönlerine temas edilmiştir.