Socjologia poza socjologią? Postdyscyplinarność z perspektywy socjologicznej. Dylematy socjologii w epoce późnej nowoczesności

Abstract

Postyscyplinarność jako pewien trend w badaniach i analizach naukowych powinna być zinterpretowana w świetle wielodyscyplinarności i transdyscyplinarności. Wielodyscyplinarność jest podejściem naukowym, które pozwala spojrzeć nam na temat czy problem badawczy z punktu widzenia wielu perspektyw. Pozwala to lepiej zrozumieć nam dany temat/problem i wzmacnia walor wszechstronności dla danego projektu badawczego. Nie oznacza to, że różne dyscypliny są w stanie przekroczyć w takim podejściu swoje granice. Rozumienie zjawiska bezdomności z perspektywy wielodyscyplinarności (ekonomii, socjologii, psychologii, pracy socjalnej, antropologii kulturowej) nie oznacza integracji wiedzy i możliwość „jednego rodzaju” wnioskowania w którym dyscypliny łączą się w jednym języku refleksji, diagnozy, prognozowania zjawiska i modeli interwencji społecznej. Dla niektórych teoretyków nauki i współczesnego społeczeństwa wiedza, ekspertyza naukowa generalnie ma charakter transgresywny. Przepływ wiedzy pomiędzy nauką a społeczeństwem jest czymś naturalnym. Transdycyplinarność byłaby zatem przekraczaniem granic dyscyplin (Gibbons at. al. 1994). Wyłania się nowy wzorzec produkcji wiedzy, Mode 2; (Nowotny, Scott, Gibbons 2000: 11-33). Pierwszą cechą tego wzorca uprawiania nauki jest aplikacja, z tego też powodu problem do rozwiązania jest definiowany z punktu widzenia wielu różnych aktorów, których ta aplikacja dotyczy. Drugą cechą związaną z poprzednią jest wnoszenie różnorodnych umiejętności i ekspertyz w celu rozwiązania danego problemu. Z tego też powodu wyłaniają się luźno powiązane ze sobą struktury organizacyjne. Trzecią cechą nowego wzorca produkcji wiedzy jest właśnie interesująca nas w tym momencie transdyscyplinarność. Przekraczanie granic dyscyplin pojawia się w trakcie komunikacji i dyskusji, pojawiają się nowe pojęcia i narzędzia badawcze, które umożliwiają wytwarzanie nowej wiedzy w sposób ponad - dyscyplinarny. W trakcie wytwarzania tej wiedzy często zaangażowani są różni interesariusze, organizacje pozarządowe oraz inne grupy organizujące się wokół określonych problemów do rozwiązania.