Coğrafi İşaretlerde Erzurum’un Güncel Durumu

Abstract

Coğrafi İşaret (Cİ) tescili, bireysel olmayan kolektif bir sınai mülkiyet hak türü olarak kabul edilmektedir. Sınırları çizilmiş bir bölgede yetiştirilen veya üretilen bir ürünün nitelikleri, özellikleri ya da ünü itibariyle benzerlerinden farklı olduğunu gösteren ve bunun yanı sıra tüketiciye güven veren koruma uygulamaları olarak da ifade edilmektedir. Antep baklavası, Erzurum kadayıf dolması, Edirne tava ciğeri, Rokfor peyniri gibi anılan ürünler Cİ tescili almış ve koruma altında olan örneklerdir. Çalışma Erzurum ilinin coğrafi işaretlerdeki son durumunu ortaya koymayı amaçlayarak nitel araştırma kapsamında literatür ve doküman incelemesi ile gerçekleştirilmiştir. 2 Şubat 2023 itibariyle toplam 42 kayıtlı ürünü bulunan Erzurum’un Türkiye’de coğrafi işaretler tescilinde tek yetkili kurum olan Türk Patent ve Marka Kurumu’na 32 ürün için başvurusu tespit edilmiştir. Bu durum geçmişte yapılan çalışmalardan yola çıkılarak değerlendirildiğinde, yörede Cİ farkındalığının arttığı şeklinde yorumlanabilir. Ancak ulusal literatürde yetersiz olarak değerlendirilen ve yasal düzenlemeler için hala güncellemenin yapılmadığına dikkat çeken çalışma ilgili paydaşlara öneriler sunmaktadırCoğrafi işaret (Cİ) tescili, bireysel olmayan kollektif bir sınai mülkiyet hak türü olarak kabul edilmektedir. Sınırları çizilmiş bir bölgede yetiştirilen veya üretilen bir ürünün nitelikleri, özellikleri ya da ünü itibariyle benzerlerinden farklı olduğunu gösteren ve bunun yanı sıra tüketiciye güven veren koruma uygulamaları olarak da ifade edilmektedir. Antep baklavası, Erzurum kadayıf dolması, Edirne tava ciğeri, Rokfor peyniri gibi anılan ürünler Cİ tescili almış ve koruma altında olan örneklerdir. Çalışma Erzurum ilinin coğrafi işaretlerdeki son durumunu ortaya koymayı amaçlayarak nitel araştırma kapsamında literatür ve doküman incelemesi ile gerçekleştirilmiştir. 20 Ekim itibariyle 6’sı menşe adı ve 28’i mahreç işaret olmak üzere toplam 34 kayıtlı ürünü bulunan Erzurum’un Türkiye’de coğrafi işaretler tescilinde tek yetkili kurum olan Türk Patent ve Marka Kurumu’na 40 ürün için başvurusu tespit edilmiştir. İçinde bulunduğu Doğu Anadolu bölgesinde tescilli ürün sayısı açısından 1. olan Erzurum, Türkiye’de en fazla Cİ tescili bulunan iller sıralamasında ise 8. basamakta yer almaktadır. Bu durum geçmişte yapılan çalışmalardan ve tescil sayısındaki artıştan yola çıkılarak değerlendirildiğinde yörede coğrafi işaret farkındalığının arttığı, ilgili kurumların konuya gerekli önemi gösterdiği veya coğrafi işaretlerin öneminin anlaşılmaya başlandığı şeklinde yorumlanabilir. Ancak ulusal literatürde belirtilen ve yetersiz olarak değerlendirilen yasal düzenlemeler için hala güncellemenin yapılmadığını ve coğrafi işaretlerin ivedilikle bu düzenlemelere ihtiyaç duyduğunu çalışma ilgili paydaşlara önermektedir.