Zaufanie jako regulator decyzji ekonomicznych (analiza literatury)

Abstract

Abstrakt Cel Kwestia zaufania w stosunkach międzyludzkich zyskała ostatnio na znaczeniu co najmniej z dwóch powodów: większej częstości i różnorodności tych stosunków oraz wysokiej, charak-terystycznej dla sytuacji kryzysowej niepewności, której nie eliminują różne zabezpieczenia prawne i zwyczajowe. Ograniczając temat do zaufania jako jednego z regulatorów decyzji ekono-micznych, skupiono się na dziedzinie stosunkowo mało znanej, a przy tym rzadko omawianej ze stanowiska psychologicznego. Metodologia Po wskazaniu ważniejszych badań prowadzonych za granicą i w Polsce zaprezentowano psycho-logiczną definicję zaufania, ukazując jego rolę w trzech dziedzinach zachowań ekonomicznych – konsumpcji dóbr i usług, stosunków między przedsiębiorstwami oraz relacji przełożony–pra-cownik. Wnioski Wskazano na rzadko omawianą odrębność w okazywaniu zaufania do osób i do instytucji z pod-kreśleniem specyfiki tego pierwszego zaznaczającej się w dziedzinie cech sprawnościowych i moralnych. Wskazano na zasadniczą różnicę między zaufaniem posiadanym (odczuwanym) i okazywanym z zaznaczeniem kulturowych i osobowościowych uwarunkowań tego drugiego oraz istotnej w jego powstawaniu roli potrzeb. | | DOI: 10.7206/mba.ce.2084-3356.24 74 | Artykuły | MBA. CE 4/2012 Słowa kluczowe: zaufanie, przekonanie, ryzyko, decyzje, relacje interpersonalne, potrzeby JEL: Z13, 015 Wprowadzenie W ciągu ostatnich kilkunastu lat kwestia zaufania skupiła uwagę wielu badaczy i publicystów. Oprócz socjologów, dla których ten temat pozostaje głównym obszarem zainteresowań, zaufa-niem zajmują się także teoretycy i praktycy zarządzania, politolodzy, ekonomiści, a także psy-cholodzy. Ta eksplozja zainteresowań nastąpiła z powodu bezprecedensowego (powodowanego m.in. globalizacją) wystąpienia ogromnych obszarów niepewności i ryzyka, dodatkowo jeszcze rozszerzonych przez ostatni, ciągle jeszcze tlący się ogólny kryzys gospodarczy. Za napisaniem tego artykułu przemawiały dwa powody. Pierwszy to preferowanie socjologicz-nego punktu widzenia przy rzadkim dostrzeganiu psychologicznych cech zaufania oraz bardzo rzadkie odnoszenie tej kategorii do interakcji zachodzących w obrocie gospodarczym 1 . Po drugie, sprawa ta nabiera teraz szczególnej wagi ze względu na konieczność odbudowy zaufania jako czynnika sprężonego zwrotnie z oczekiwanym opanowywaniem światowego kryzysu finanso-wego.