Suç korkusu konusunda bir inceleme: Kadıköy örneği

Abstract

Suç korkusu, kişinin bir suçun mağduru olacağına ilişkin yaşadığı korku veya endişe olarak tarif edilmektedir. Bireyin yaşam biçimi- ni etkilediği gibi toplumsal düzeni de bozan bir durum olan suç korkusu bu nedenle geniş kapsamlı, karmaşık ve bir o kadar da önemli bir sorundur. Özellikle kalabalık kentlerde suç korkusu mekânsal kaynaklı olmasının yanı sıra sosyal, psikolojik pek çok faktöre bağlıdır. Birey tehlike ve tehdit altında olmasa bile suç korkusu hissedebilmektedir. Bu da suç korkusu kavramını kentsel bir fenomen haline getirmektedir. Suç korkusu kentlerdeki güvenli yaşamı tehdit eden suç ile ilişkili ama kısmen de suçtan bağımsız bir olgudur. Yapılan araştırmalara göre suç oranlarının artışı ile suç korkusunda artış saptanırken, suç oranlarındaki azalma, suç korkusunda aynı paralelde bir azal- maya neden olmamaktadır. Bu süreç de suç korusu konusunda etkili başka faktörlerin olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada İstanbul’un en güvenli ilk üç ilçesinden bir olan Kadıköy’ün merkezinde Kadıköy’de yaşayanlar, çalışanlar ile ziya- retçilerin suç korkusu araştırılmıştır. Özellikle hangi zaman dilimi, ne tür mekânsal özellikler ve durumların suç korkusuna neden ol- duğu saptanmaya çalışılmıştır. Bunları saptayabilmek adına çalışma alanında farklı zamanlarda gözlem yapılmış ve mekânın kullanıcıla- rı ile 387 anketten oluşan bir çalışma yürütülmüştür. Bu çalışmada katılımcılara Kadıköy’de hangi amaçla ve hangi zaman aralığında bulundukları sorulmuş, devamında kendilerinde korku oluşturan durumlar ve mekânları değerlendirmeleri istenmiştir. Elde edilen sonuçların büyük bölümü uluslararası yazında sözü edi- len yaklaşımlarla örtüşmektedir. Kullanıcıların içinde bulundukları mekânsal koşulları yorumlayarak algıya dayalı bir risk değerlendir- mesi yaptıkları ve buna bağlı karanlık ve ıssızlığın suç korkusunu arttırdığı görülmektedir. Ayrıca güvensizlik duygusunun ziyaret- çiler tarafından daha çok hissedildiği gibi konular doğrulanırken, duvar yazıları gibi bazı mekânsal özelliklerin Kadıköy’de suç kor- kusuna çok da fazla etki etmediği saptanmıştır. Bu sonuçlara ek olarak anket çalışmasından elde edilen verilere göre Kadıköy’de suç korkusu konusunda tedbir alınması gereken yerler belirlen- miş, bu konudaki Kadıköylüler ile ziyaretçilerin farklı hissedip his- setmedikleri ve nedenleri anlaşılmaya çalışılmıştır.