Çorum merkez ilçede arazi kullanımının zamansal değişimi (1987-2011) ve çevresel etkileri

Abstract

Öz: Bu araştırmada, Çorum merkez ilçede 1987-2011 yılları arasındaki arazi kullanımının değişimi izlenmiş, bu değişimin çevresel etkileri çerçevesinde, sahanın doğal ortam potansiyeli açısından önerilerde bulunulmuştur. İnceleme sahasında 25 yılda mera alanlarında belirgin bir azalma olurken, yerleşim, tarım, orman alanları ve su yüzeylerinde artış meydana gelmiştir. Mera alanlarındaki azalma, tarım alanlarının genişlemesiyle; yerleşim alanlarının artışı 1987-2011 yılları arasında Çorum şehrinin hızlı büyümesiyle (% 202); tarım alanlarının genişlemesi, yöre nüfusunun gıda ihtiyacı ve ticari tarım faaliyetlerinin hızlanmasıyla; su yüzeylerinin artışı son yıllarda inşa edilen baraj-göletlerle; orman alanlarının artışı ise ağaçlandırma çalışmaları ve orman köylerinin göç vermesiyle ilgilidir. Araştırma alanında, arazi kullanımı değişiminin çevresel etkileri; arazi kullanımı-arazi yetenek sınıfları arasındaki uyumsuzluk (örneğin, tarım alanlarının % 17'si tarıma uygun olmayan arazilerde bulunmaktadır), su-toprak kaynaklarının kirletilmesi, katı atıkların arazilere rastgele bırakılmasıdır. Sahadaki mevcut arazi kullanım deseni, doğal ortam potansiyeline uygun olarak şekillenmeli, bu planlamalar, oluşturulacak "Çorum Ovası ve Yakın Çevresi Arazi Kullanım Planlaması Merkezi" tarafından yürütülmelidir. Anahtar Kelimeler: Çorum merkez ilçe, arazi kullanımı, uzaktan algılama, zamansal değişim, doğal ortam potansiyeli. Abstract: In this study, we observed change of land use through the years of 1987-2011 in the central district of Çorum, and suggested some proposals in terms of natural environment potential of the area within the scope of this change's environmental effects. On investigation field, there has been a notable decrease in pasture areas while areas of settlement, agriculture, forest, and water surfaces have increased during 25 years of period. Decrease in pasture areas is related to expanding of agriculture areas; increase in settlement areas to rapid growth (202%) of Çorum city through the years of 1987-2011; expansion of agriculture areas to food need of vicinity population, and to acceleration of commercial agriculture activities; increase in water surfaces to dams-ponds which have been constructed in recent years; and as for increase in forest areas to afforestation works and immigration of forest villages. In research area, environmental effects of land use change are; a noncompatibility between land use-land capability classes (e.g. 17% of agriculture areas is found on nonarable lands), polluting of water-soil sources, and leaving randomly solid wastes to lands. Present pattern of land use on the area should be shaped in accordance with natural environment potential, and these plannings should be conducted by ''Center for Land Use Planning in Çorum Plain and Its Immediate Surroundings'' which will be established.