Coğrafi Bilgi Sistem Analizleri Kullanılarak Toprak ve Arazi Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Türkiye, Mardin İli Arazisi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Coğrafi Bilgi Sistemleri’nden (CBS) faydalanmak suretiyle arazilerin, arazi ve toprak özelliklerininbelirlenmesi ve veri tabanlarının oluşturulmasıdır. Bu amaca yönelik olarak; geçmişte bereketli hilal olarak da adlandırılmışve verimli tarım arazilerinin bulunduğu yörenin içinde yer alan Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki Mardin iliarazi ve toprak özellikleri değerlendirilmiştir. Çalışılan alan yaklaşık 8633 km2 olup, araştırmada öncelikle Mardin iline aittopoğrafik haritalar kullanılarak arazinin sayısal yükseklik modeli oluşturulmuştur. Bu haritanın yapımıyla birlikte eğim, bakı,yükselti, kabartı haritaları ve (Mülga) Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulan veriler alınarak, CBSortamında araziye ait özelliklerin mekânsal ve alansal oranları hesaplanarak haritaları çizilmiştir. Çizilen tüm haritalar iseoluşturulan sayısal yükseklik haritasının üzerine oturtularak topoğrafya verisi ile birlikte incelenip yorumlanmıştır. Çalışmasonucunda elde edilen verilere göre; Mardin ilinin toplam alanının % 47.54’ünün % 6’dan düşük eğim değerlerine sahipolduğu ve bu alanların ilin çoğunlukla güney bölgelerinde bulunduğu belirlenmiştir. Mardin ilinde en yoğun bulunan topraktürleri % 43.65 ile kahverengi orman toprakları ve % 42.57 ile kırmızımsı kahverengi topraklardır. Arazi kullanımı açısındanilin % 38.81’lik bölümü meralardan, % 25.38’lik bölümü ise fundalıklardan oluşmaktadır. Erozyon bakımından ilin %74.35’inin orta, şiddetli ve çok şiddetli erozyon içerisinde olduğu görülmüştür. Çalışma alanının % 28.89’u I., II. ve III. sınıfarazi kabiliyetine sahip alanlardan oluşmaktadır. Toprak derinliği açısından ilin % 43.13’lük kısmının çok sığ ve sığ topraközelliğine sahip olduğu tespit edilmiştir. Mardin ilinde tarımsal üretiminin yoğun olduğu arazilerin çoğunlukla yükseklik veeğim değerleri düşük olan bölgelerde yoğunlaşmış olduğu saptanmıştır. Bölgedeki su probleminin ürün çeşidinde sınırlamameydana getirdiği ve erozyonun bölgenin en ciddi sorunları arasında olduğu belirlenmiştir. Bu problemlerin bertaraf edilmesiyörenin tarımsal üretimine pozitif katkı sağlayacaktır.The purpose of the present study is to determine the soil and land characteristics and create databases by usingGeographic Information Systems (GIS). For this purpose, the soil and land characteristics of Mardin Province, which is locatedin the Southeastern Anatolia Region of Turkey, which is part of so-called “Fertile Crescent” with fertile agricultural lands,were evaluated. The area that was included in the study was approximately 8633 km2, and the digital height model of the areawas created by using the topography maps of Mardin Province. With the creation of these maps, the slope, aspect, elevation,relief maps, and the data created by the General Directorate of Village Services were collected and were drawn on the mapsby calculating the spatial and areal rates of the area features in the GIS environment. All the maps drawn were placed on thecreated digital elevation map and examined and interpreted together with the topography data.. According to the data obtainedas a result of the study, it was determined that 47.54% of the total area of Mardin Province has less than 6% slope values, andthese areas are located mostly in the southern regions of the province. The most common soil types in Mardin province arebrown forest soils with 43.65% and reddish-brown soils with 42.57%. In terms of the land usage, 38.81% of the provinceconsists of pastures, and 25.38% consists of the shrubs. In terms of erosion, it was determined that 74.35% of the province hasmoderate, severe and very severe erosion risk. A total of 28.89% of the study area consists of I., II. and III. classes accordingto land capability. In terms of soil depth, 43.13% of the province has been found to have very shallow and shallow soilcharacteristics. It is determined that the lands where agricultural production is intensive in Mardin are mostly concentrated inregions with low altitude and slope values. It has been determined that the water problem in the region creates limitations inthe product variety and erosion is among the most serious problems of the region. Elimination of these problems will contributepositively to the agricultural production of the region.