Sosyal ve Dijital Medyanın Aile İçi İletişim Üzerindeki Olumsuz Etkileri ve Toplumsal Sonuçları

Abstract

Bu çalışma, dijitalleşmenin Türkiye’de aile kurumu üzerindeki etkilerini ve sonuçlarını, aile içi iletişim ve etkileşim literatürü çerçevesinde tartışmaktadır. 1990'lardan itibaren ABD merkezli liberal-kapitalist sistemin küresel çapta yaygınlaştırdığı dijital teknolojiler, zaman ve mekân sınırlarını aşma ve aile bireylerinin bağlantıda kalmasını sağlama gibi önemli kolaylıklar sunmaktadır. Ancak araştırmalar, dijital ve sosyal medyanın aile ilişkileri ve iletişimi üzerinde yıkıcı etkiler de oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Dijital teknolojilerin hızla yaygınlaşması başlangıçta büyük bir hayranlık uyandırsa da, kısa sürede ortaya çıkan olumsuz etkileri nedeniyle eleştirilmeye başlanmıştır. Son dönemde dijitalleşmenin faydalarına yönelik çalışmalar, bu olumsuzluklara dikkat çeken literatürün gölgesinde kalmıştır. Bu bağlamda yürütülen bu çalışma da araştırma bulguları, sosyal medya ve dijital platformların aile içi iletişimi zayıflattığını, yüzyüze etkileşimi azalttığını, yeni tür bağımlılıkların ortaya çıkmasına, yardımlaşma ve dayanışmanın zedelenmesine ve empati yoksunu, birbirinden kopuk bireylerin oluşturduğu sorunlu aile yapılarının ortaya çıkmasına, aile kavramıyla bağdaşmayan ilişki biçimlerine, her yaştan aile üyesinin uygunsuz içeriklere maruz kalması ve sanal aldatma gibi ciddi sorunlara yol açtığı tespit edilmiştir. Dijital teknolojiler başlangıçta bir olanak gibi görünse de, toplumsal hayatın sürdürülebilmesi için hayati öneme sahip kurumlar üzerinde tehdit potansiyeli taşımaktadır. Bu nedenle bireysel, toplumsal ve kurumsal düzeyde yeni bakış açılarına ihtiyaç vardır; aksi takdirde, binlerce yıllık ortak insanlık tecrübesinin ürünü olan kurumlar ciddi risklerle karşı karşıya kalabilir. Çalışma, bu kaygının sonucu nitel araştırma yöntemlerinden literatür incelemesi tekniği ile gerçekleştirilmiş olup, dijital/sanal iletişim mecralarında, bilhassa sosyal medyada saatlerce vakit geçirmenin aile içi iletişimi nasıl tahrip ettiğine odaklanmakta ve bu soruna dair bazı önerilerde bulunmaktadır.