İstanbul Boğazı’nda Yaşanan En Büyük Çevre Felaketi: İndependenta-Evriali Çarpışması ve Etkileri (15 Kasım 1979)

Abstract

Rumen bandıralı 150 bin tonluk “İndependanta” tankeri ile 5,298 tonluk Yunan bandıralı “Evriali” şilebi 15 Kasım 1979 tarihinde Marmara Denizi’nde çarpışmıştır. Bu kaza, bölgede yaşanmış en büyük deniz kazasıdır. Kaza sonucu Yunan denizciler hayatta kalırken, 50’ye yakın Rumen denizci boğulmak veya yanmak suretiyle hayatlarını kaybetmiştir. Patlama sonucu pek çok binanın camları kırılmış, İndependenta tankeri çarpışmadan sonra 29 gün boyunca yanmaya devam etmiş, bu süreçte İstanbul halkı korku ve dehşete kapılmıştır. Kaza, balıkçılık sektörüne maddi birçok zarar vermiş, çevre kirliliği gibi uzun vadede dönüşü olmayan etkiler bırakmıştır. İndependenta kazası, Türk Boğazlarındaki en “trajik” ve “yıkıcı” deniz kazası olmakla birlikte Boğazlardan geçen gemilerin yaratabileceği riskler karşısındaki kamu farkındalığını arttırarak, Boğazlarda kazaları önlemek için gereken tedbirleri almak için yapılan tartışmaları başlatmıştır. Kazanın kılpayı atlatıldığı düşünülse de, o dönemde “İstanbul İstanbul olalı böyle dehşet böyle korku böyle panik yaşamadı” yorumları yapılmıştır. Boğaz trafiğinin neden olduğu kazaların İstanbul’u böylesine tehdit etmesinin en bariz ve en tehlikeli örneği olan İndependenta kazası, o dönemde şehrin korunması ve benzer olayların yaşanmasını engellemek için Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin maddelerini -özellikle Boğaz’dan geçerken kılavuz almanın tercihe bırakılması maddesini- tartışmaya açmıştır. Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin gündeme getirilmesi kimilerince gereksiz ve tehlikeli bulunmuş, diğer tarafsa bunun kaçınılmaz olduğunu savunmuşlardır.