Çölyak Hastalığına Diyetetik Yaklaşım

Abstract

Çölyak hastalığı hayat boyu devam eden tek besin intoleransıdır. Glutene karşı meydana gelen buintolerans, ince bağırsağın yapısını bozmakta ve besin öğelerinin emilimini engellemektedir. Çölyakhastalığı, genellikle diğer otoimmün hastalıklarla ilişkilidir. Ülkemizde de sıklığı giderek artmaktadır.Farklı yaşlarda ve farklı klinik bulgularda karşımıza çıkabilmektedir. Günümüzde en etkili tedavi yöntemi,glutenin günlük diyetten çıkarılmasıdır. Tedavi aşamasında devreye giren glutensiz diyet, büyüme vegelişmenin en hızlı olduğu dönemde bireyin tüm yaşamını etkilemektedir. Glutensiz diyetin sıkı bir şekildeuygulanmasıyla hastalıkla ilişkili düşük kemik mineral yoğunluğu ve bağırsak gastrointestinal sistemmalign hastalıkları dahil bir çok komplikasyonun riski azaltılabilir, ancak glutensiz diyetin çocuk veyaaile tarafından uygulanması ve takip edilmesi her zaman kolay değildir. Ayrıca glutensiz diyet bazı besinögesi fazlalığına (doymuş yağlar), yüksek kalori alımına ve belirli besin ögelerinin (lif, folik asit, B12vitamini, demir, çinko, magnezyum) yetersizliğine de neden olmaktadır. Özellikle glutensiz ürünler gluteniçeren muadilleriyle karşılaştırıldıklarında hem magnezyum, lif ve folik asit içeriği daha düşük hem dedaha pahalıdır. Diyet tedavisine “dirençli” olduğu düşünülen birçok hastanın da gluten içeren besinleritükettikleri tespit edilmiştir. Bu nedenle glutensiz diyet iyi planlanmalı, aile ve çocuk eğitilmeli ve hastauzun süreli takibe alınmalıdır. Bu derleme makalede Çölyak hastalığı, Çölyak hastalığında uygulanandiyet tedavisi, diyet tedavisinin ilkeleri, diyete uyum ve bu uyumu etkileyen faktörlere yer verilmiştir.