Cerrahi kliniklerdeki sağlık çalışanlarının aydınlatılmış onam hakkındaki görüşleriyle uygulamaları örtüşüyor mu?

Abstract

Amaç. Sağlık profesyonellerinin aydınlatılmış onama ilişkin görüş ve uygulamalarınıdeğerlendirmek. Yöntem. Tanımlayıcı tipteki araştırmanın örneklemini, Sivas il merkezindebulunan üç hastanenin cerrahi ünitelerinde çalışan toplam 143 sağlık profesyoneli oluşturdu.Veriler aydınlatılmış onama ilişkin araştırmacılar tarafından oluşturulan form ile toplandı. Buformdan alınabilecek toplam puan 45-225 arasında olup, alınan puanın düşük olması aydınlatılmışonam bilgilerinin doğru ve istendik olduğunu, puanın yüksek olması ise bilgilerinin olumsuz veistendik olmadığını göstermektedir. Veriler Student t Testi, Kruskall Wallis Testi ve KorelasyonAnalizi ile değerlendirildi. Bulgular. Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 32,4 ±6,0olup, %63,6sı kadındı. Çalışanların ortalama hizmet süresinin 10,0 ± 6,5 yıl olduğu belirlendi.Sağlık profesyonellerin %47,6sının onamın doğru uygulandığına kısmen katıldığı, %56,6sınınonamı ispat güvencesi olarak değerlendirdiği, %57,4ünün olumsuz iş koşulları ve personelsayısının azlığı nedeniyle çalışılan kurumda onamın istendik düzeyde alınamadığı, %77,6sınınhastane yönetimi ve yasal zorunluluk nedeniyle alındığı, onam alma sorumluluğu %62,2 oranındatüm ekibe ait olduğu saptandı. Katılımcıların anket formunun her bir maddesinden aldığı en düşükpuan ortalaması 1,60 ±0,66; en yüksek puan ortalaması ise 3,00 ±1,30 olup anketten aldıklarıtoplam puan ortalaması 92,99 ± 21,75ti. Katılımcıların verdikleri aydınlatılmış onamdaki bilgininaçık anlaşılır olması gerektiğine yönelik altıncı maddenin puan ortalaması en düşük düzeydeykenhastanın kliniğe ilk geldiğinde verdiği onamın tüm işlemler için geçerli olamayacağına ilişkin 12.önermenin puan ortalaması en yüksek düzeydeydi. Hekim, hemşire ve ebenin aldığı toplam puanortalamaları arasında anlamlı fark bulunamadı (p>0,05). Sonuç. Sağlık çalışanlarının aydınlatılmışonamla ilgili görüşleri olumlu yönde olmasına karşın uygulamaları istendik düzeyde değildir.Çoğunlukla onamın etik boyutundan çok yasal yönüyle ilgilenmektedirler. Bu bağlamda kurumsalve eğitim süreci içerisinde aydınlatılmış onamın uygulanmasına ilişkin etkin stratejileringeliştirilmesine gereksinim vardır. - AU - Gülay YILDIRIM