Ugovorna teorija Žan-Žaka Rusoa

Abstract

U radu se daje prikaz teorije društvenog ugovora Žan-Žaka Rusoa u kontekstu vremena njenog nastanka, ali i u relaciji sa prethodnim, modernim kontaktualnim teorijama. Ukazuje se na složenost i isprepletenosti pojmova opšte volje i suverenosti koje Ruso vidi kao osnovu sporazuma kojim se izlazi iz prirodnog stanja i utemeljuje političko telo zasnovano na građanskoj slobodi. Za razliku od svojih prethodnika, Ruso sporazum, kao i republiku, pre posmatra etički nego pravno, pa političku zajednicu vidi kao onu tvorevinu koja se temelji na moralu njenih građana i integriše zahvaljujući građanskoj vrlini. Takva ideja autora je dalje odvela u pravcu razmatranja vaspitanja u duhu građanske religije, koju je video kao moralnu osnovu jedinstvene i nedeljive nacije, u kojoj su svi pojedinačni i partikularni interesi proglašeni neprijateljskim i razgrađujućim elementom društvenog tkiva. Kolektivistički naboj Rusoove teorije uskoro će postati glavni izvor inspiracije jakobincima i revolucionarnoj tiraniji u Francuskoj nakon revolucionarnog prevrata.