FEMİNİST KURAM’DA KADININ POLİTİK EKONOMİSİ VE DÖNÜŞÜMÜ

Abstract

Feminist kuramın başat öznesi olarak kadının toplumsal hayattaki her türden sorununu gündeme getirmesi modern dönem ideolojik yaklaşımlarıyla tarihsel-düşünsel bir süreklilik içinde gelişmiştir. Siyasal, sosyal ve iktisadi alanda cinsler arası eşitliği savunan feminist kuram esas öznesi olan kadının bu eşitlenme çabasını konu edinen bir içerik oluşturmayı çabalar. Bu çalışmada feminist kuram içinde yer alan çeşitli feminist akımlar şeklinde bir sınıflandırma uygun görülmüştür. Bu sınıflandırmanın öne çıkan belirgin izlekleri dörde indirgenmiş olup bunlar; liberal feministler, marksist feministler, radikal feministler ve ikili sistem kuramcılarıdır. Doğal haklar doktrini üzerinden kadın öznesini sorunsallaştıran liberal feminist kuramcılar toplumsal cinsiyet eşitsizliğini kapitalizm içi tartışma konusu yapmaktadırlar. Liberal feministler çözümü yine kapitalist sistem içi çözümlerde aramışlardır. Buna karşılık Marksist feministler ise tarihsel materyalist bakış açısıyla yabancılaşma, iş bölümü, sınıf temelli sömürü biçimleri üzerinden feminist kurama katkıda bulunmuşlardır. Yeni toplumsal hareketler bağlamında ortaya çıkan radikal feministler ve ikili sitem kuramcılarının esin kaynakları Marksist kuram olmak ile birlikte onu aşan bir çerçeve ile feminist kuram içinde belirgin bir iz bırakmışlardır. Partiyarkal sistemi tartışmanın merkezine koyan radikal feministler her türden eşitsizliğin bundan kaynaklandığını ve çözümün partiyarkal sistemin ortadan kaldırılması olarak görmüşlerdir. Buna karşın hem kapitalist sistem hem de patriyarkal sisteminin toplumsal cinsiyet eşitsizliğine yol açtığını öneren ikili sistem kuramcıları ise çözüm önerisini bu iki sistemin değiştirilmesi üzerine kurgulamışlardır. Bu çalışmanın esas konusu farklı feminist kuramların toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin politik ekonomideki görünümlerine nasıl bir perspektif ile baktıklarını açığa çıkarmaktır. Bu bağlamda kuramcıların metinlerinin analizi üzerinden ve esas olarak ikili sistem kuramcılarının önerisinden hareketle bir çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır.