Filyos Çayı Deltasında (Karadeniz) kıyı çizgisi değişiklikleri ve yakın geleceğe yönelik göstergeler

Abstract

Hisarönü (Filyos) Balıkçı Barınağı ve Filyos Limanı inşaatları sonrasında, Filyos Çayı Deltası kıyılarında;kıyı çizgisi, plaj ve artkıyı alanında zamana bağlı değişiklikler dikkat çekici olmaya başlamıştır.Bu çalışmada; Filyos Çayı Deltası kıyılarında kıyı çizgisinin zamana bağlı değişimi analiz edilerek,bu değişimlerinin miktarları, hızı, alan ve lokasyon özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma,Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama teknolojileri ile gerçekleştirilen analiz yöntemlerinedayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar arazi çalışmaları ile test edilmiştir. Veri kaynağıolarak 1984-2020 yıllarına ait 5 er yıllık dönemler için Landsat uydu görüntüleri tercih edilmiştir.Kıyı çizgilerinin belirlenmesi için “Normalized Difference Water Index (NDWI)” yöntemi, kıyı çizgilerinindeğişimi, kıyı erozyonu ve birikimi analizi için ise “Digital Shoreline Analysis System (DSAS)”kullanılmıştır. Plaj ve artkıyıdaki alansal değişimleri belirlemek için ArcGıs 10.5 yazılımdaki “ImageAnalyst” uzantısında bulunan “Difference” aracından yararlanılmıştır. Analiz sonuçları, HisarönüBalıkçı Limanı’nın doğu kıyısında 36 yılda 51.70 - 259.42 metre arasında kıyı çizgisi ilerlemesinin vekum birikiminin gerçekleştiğini göstermektedir. Diğer taraftan, Filyos Limanı proje sahasında, kıyıçizgisinin -229.49 ile -366.32 metre arasında gerilediği tespit edilmiştir. Analiz sonuçları kıyı çizgisideğişimlerinin, kıyı yapılarının inşaatından sonra belirgin olarak hızlandığını göstermektedir. Kıyıçizgisi ilerlemeleri ve oluşan kum birikimlerinin gelişim hızları da dikkate alındığında, yakın gelecekte;Hisarönü Balıkçı Barınağının girişinin kapanacağı, Hisarönü Balıkçı Barınağının doğusundaki Tiosantik limanının kum birikimi altında kalacağı öngörülmektedir.After the construction of Hisarönü (Filyos) Fishing Harbour and Filyos Port, remarkablechanges in the shoreline, beach and backshore area were observed on the Filyos RiverDelta. In this study, the changes of the shoreline on the Filyos River Delta were analyzed,and the degree, speed, area and location characteristics of these changes were investigated.The research was carried out based on Geographic Information Systems (GIS) and RemoteSensing (RS) technologies. The results were tested by field studies. As the data source, Landsatsatellite images for 5-year periods from 1984 to 2020 were preferred. Normalized DifferenceWater Index (NDWI) was used for determination of the shorelines, and the Digital ShorelineAnalysis System (DSAS) was used for analysis of the change in the shoreline, erosion andsand accumulation. The “Difference” tool in the “Image Analyst” extension of ArcGIS 10.5software was used to determine the spatial changes in the beach and backshore. The resultsof the analysis indicate that shoreline progression and sand accumulation of between 51.70- 259.42 meters have occurred during 36 years on the eastern shore of Hisarönü FishingHarbour. On the other hand, in the area of Filyos Port, it was determined that the shorelinehad retreated between -229.49 and -366.32 meters. These results show that the shorelinechanges accelerated significantly after the construction of the newly-built coastal structures.Considering the shoreline progression and the development rate of the sand accumulation, itis predicted that the entrance of Hisarönü Fishing Harbour will be closed in a short time dueto the sand, and the ancient Tios Port east of the Hisarönü Fishing Harbour will be submergedunder sand fill.