Jouke Turpijn, Mannen van gezag. De uitvinding van de Tweede Kamer, 1848-1888

Abstract

Parlementaire geschiedenis (par. in de inleiding) [Politieke geschiedenis lang met parlementaire geschiedenis vereenzelvigd. Deze geschiedenis werd vooral geschreven door liberalen; niet zo vreemd, want voor hen speelde politiek zich logischerwijs in het parlement af, volgens door hen bepaalde en uit de grondwet afgelezen regels.] Turpijn proeft weemoed in de parlementaire geschiedenis die Van Welderen Rengers schreef, weemoed naar een tijd waarin de grondwet nog een 'constitutioneele veste' was, die nu onder belegering was komen te staan, bijvoorbeeld door de opkomst van partijschap: de vorming van politieke partijen. Ook vertegenwoordigers van deze partijen hebben zich over de politieke geschiedenis gebogen, maar het parlement speelt hierin een veel minder centrale rol, de partij, partijgeschiedenis staat centraal. (15). Naast liberale politici bogen staatsrechtgeleerden zich over de parlementaire geschiedenis, niet vreemd want hun stiel werd gezien als noodzakelijke voorbereiding, basiskennis voor parlementariers en bestuurders die vrijwel allen een juridische opleiding hadden genoten. Hun beschrijvingen waren veel minder persoonlijk dan de 19de-eeuwse geschiedenissen van Van Welderen Rengers e.a. In de jaren vijftig kwam onder invloed van het werk van de Utrechtse historicus Hans Boogman het parlement meer in de belangstelling van onderzoekers te staan, die in de Handelingen doken 'om te reconstrueren waar politieke spelers precies voor stonden' (vgl Namier in Engeland).(16) Geschiedschrijving richtte zich niet op het parlement als instituut, op zijn rituelen en symbolen, maar op het parlement als de locatie waar machtsvraagstukken werden uitgevochten en politieke ideeën geventileerd werden.(16) Deze geschiedenis richtte zich op de hoge politiek van de machtigen. Daarnaast onderzoek naar bestuur en wetgeving was vaak parlementair onderzoek. Parlementaire en politieke geschiedenis werden vaak nog op één lijn gesteld. Hierin kwam verandering in de jaren 90 (in ENgeland al eerder) met de opkosmt van de politieke cultuur-benadering: wat is politiek, de indeling van de openbare ruimte, macht op basis van representatie, politieke stijl, persoonlijke en subjectieve elementen in de politiek. (17) Turpijn brengt in zijn boek ook de machtsvraag naar voren, want de macht die de parlementariers in de eerste decennia van het moderne parlement ontwikkelden was ook de macht opm te beapelen wie op welke wijze politiek mochten bedrijven.(18) Bovendien besteedt hij aandacht aan een institutie, een benadering die ondergesneeuwd lijkt geraakt in de nieuwe politieke geschiedenis die politiek vooral buiten het parlement zoekt.