Kızılırmak Nehrinin Denizel İzotop Katı 6 Sırasındaki İklim Değişimlerine Tepkisi

Abstract

Bu çalışma Kızılırmak vadisinin Kapadokya yöresinde, Gülşehir-Tuzköy arasında kalan kesiminde yapılmıştır. Bu sahada T1’den (en yaşlı) T15’e (en genç) kadar numaralandırılmış 15 seki basamağı bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, T13 sekisine (+15-20 m) ait üç lokasyonda Denizel İzotop Katı (DİK) 6 sırasında Kızılırmak Nehri’nin küresel iklim değişimlerine karşı tepkisini saptamaktır. Sekinin taban depolarından alınmış olan kum örnekleri pIRIR290 yöntemiyle 148 ±8, 154 ± 8 ve 159 ± 8 bin yıl (by) öncesine tarihlendirilmiştir. Önceki bir çalışmadaysa seki deposu kozmojenik izotop yöntemiyle 160±30 by öncesine tarihlendirilmiştir. Elde ettiğimiz veriler T13 teras depdepolarının birikimi öncesindeki ana vadi kazılmasının DİK 7 ve 6 (sıcak–soğuk) iklim geçişinde olduğunu göstemektedir. Veriler, T13 seki depolarının DİK 6’nın ilk evresinde biriktiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, T13 sekisinin ilk taşkınovası deposunda sıcak iklimi karakterize eden paleosolerin varlığı, seki deposunun alt kısmının olasılıkla DİK 6'nın erken evresinde (günümüzden önce 180 ile 165 bin yıl arasında) oluştuğunu gösterir. T13 sekisi depolarının yarılması ise DİK 6’nın sıcak periyodunun sonunda başlamış ve DİK 6’nın tam glasyal periyodunda tamamlanmıştır.This study was carried out on the Cappadocia section of the Kızılırmak River valley. In this area, 15 terrace staircases, referred to as T1 to T15, were identified. This study aimed to illustrate river response to climate changes during the formation of T13 (+15-20 m) terrace. Three samples, taken from the lower part of this terrace deposit, were dated to 148 ± 8, 154 ± 8 and 159 ± 8 ka BP with pIRIR290 method. In a previous study, the same terrace deposit was dated to 160 ± 30 ka BP 36Cl cosmogenic nuclide method. Our data show that the main valley incision phase before accumulation of the T13 terrace deposits occurred during Marine Isotope Stage (MIS) 7 and 6 (warm to cold) climate transition. Our results suggest that the T13 terrace deposits accumulated during the early part of MIS 6. It could further be proposed that lower part of the terrace deposits have developed at the early part of the MIS 6 (betwen 180 and 165 ka BP) because of the presence of a paleosol in the old floodplain deposits at T13, which characterizes a warm dry climate. The incision process of the deposits of T13 terrace appears to have started at the end of a warm period of the MIS 6 and formation of the terrace staircase was completed during the full glacial part of MIS 6.