MÜZİK TÜRLERİ SINIFLANDIRMASINDA MODEL UYGULAMASI: BİR MÜZİK TÜRÜ OLARAK “SEMAH”

Abstract

Model, basit bir ifade ile; bir edime ve onun kanonlarına yol gösterici olarak tasarlanan bir örneklemdir. Bu bakımdan model, eyleyicilerin (agent) ve takipçilerinin edimi nasıl, ne şekilde gerçekleştirileceği konusunda bir rehber özelliği taşır. Ontolojisi dışında evrensel ve türdeş olmayan müzik, diğer kültürel bileşenlerin hemen hepsinde olduğu gibi .oktürlüdür (heterojendir). .oktürlü bir yapı içeren müziğin irdelenmesi, nitelik ve nesnellik açısından belirli bir sistematiğe dayanmak zorundadır. Dolayısıyla sistematik bir çerçeveleme olarak “model” burada önemli bir işlev g.rür. Buna göre, Türk kültürü içinde marjinal bir alan temsil eden Alevi kültürel kimliğinin müziksel bir ifadesi olan Semahın, belirlenmiş bir model ekseninde irdelenmesi doğru bir yöntem olacaktır. .ünkü semahın, sistematik bir modelden bağımsız bir biçimde kendilik (objectified entity) olarak yalnızca müziksel sınırlılıkta ele alınması, içindeki bedensel devinim (dans) ile olan simbiyotik ilişkisi dolayısıyla son derece gü.tür. Bu simbiyotik ilişkiyle birlikte, semahın Alevilere ait “cem” ritüelinin içinde yürütülen diğer kültürel edimlerle birlikte g.mülü (embeddedness) bir konumda olması, onun modelden bağımsız ve bağlamsız bir biçimde irdelenmesini daha da zorlaştırır. Bu makale, bu zorlukların aşılmasında ve semahın müziksel bir tür olarak irdelenmesinde, modelin nasıl işe yarayacağını ortaya koymaya yönelik bir çabanın ürünüdür.