Fostering Critical Thinking Skills in the HEIs of Armenia in the Age of AI-driven Transformation

Abstract

Higher education is experiencing significant changes due to technological advancements, learner-centered approaches, and evolving societal needs. This paper examines the urgent need for integrating critical thinking skills into Armenian higher education in light of AI-driven transformations and the country’s emerging AI industry. To address the need for critical thinking (CT) skills, a comprehensive framework comprising Universal, Mixed, and Infusion approaches should be introduced in HEIs to offer various ways to nurture CT, from dedicated courses to integration across disciplines and the entire curriculum, as well as selected models such as Pearson's RED Model, Bloom’s Taxonomy, and the Paul-Elder Model as effective tools for promoting CT among students. These frameworks provide guidelines for recognizing assumptions, evaluating arguments and drawing conclusions, that enables students to engage critically with AI-generated insights. Moreover, a holistic approach to the development of CT among students, who are not yet ‘AI natives’, is bound to the cultivation of a CT mindset characterized by integrity, autonomy, and empathy. This mindset enables students to approach AI with skepticism and fosters a culture of innovation and ethical decision-making. The mentioned frameworks cannot generate the anticipated outcomes unless CT skills development becomes an integral part of the CPD of teaching staff on institutional and national level as well. In conclusion, integrating critical thinking skills into the HEIs of Armenia is crucial in the AI-driven era. By adopting comprehensive approaches and fostering a critical thinking mindset among students, universities will prepare graduates capable of navigating the complexities of the modern world effectively. Keywords: critical thinking skills, AI-driven transformation, CPD, learner-centeredness, critical thinking approaches and models, Active learning methods, evidence assessment.Բարձրագույն կրթությունը զգալի փոփոխություններ է ապրում՝ պայմանավորված տեխնոլոգիական առաջընթացով, ուսումնառողակենտրոն մոտեցումներով և հասարակության փոփոխվող կարիքներով: Սույն հոդվածը ուսումնասիրում է քննադատական ​​մտածողության հմտությունները ՀՀ բարձրագույն կրթության բնագավառում ինտեգրելու կարևորությունը՝ արհեստական բանականությամբ պայմանավորված երկրի տարբեր ոլորտներում ծավալվող փոխակերպումների համատեքստում: Քննադատական ​​մտածողության հմտությունների զարգացման համար բուհերում պետք է ներդրվի համապարփակ մի շրջանակ, որը կներառի քննադատական ​​մտածողության զարգացմանն ուղղված ունիվերսալ, խառը և ինֆուզիոն մոտեցումներ, որոնց ներդրումը իրականանալու է տարբեր ձևաչափերով՝ սկսած կամընտրական հատուկ դասընթացներից մինչև  քննադատական ​​մտածողության տեսական մասի ինտեգրումը դասընթացների սկզբում և  քննադատական ​​մտածողության անուղակի ձևով զարգացնելու մոտեցումը: Քննադատական ​​մտածողության հմտությունների խթանման համար պետք է կիրառվեն նաև այնպիսի մոդելներ, ինչպիսիք են Փիրսոնի RED մոդելը, Բլումի տաքսոնոնմիայի կոգնիտիվ ունակությունների որոշ մակարդակները ներառող մոդելը և Paul-Elder մոդելը:Այս շրջանակների կիրառումը հնարավորություն կտա ուսանողներին քննադատական մոտեցում ցույց տալ արհեսական բանականության օգնությամբ ստեղծված բովանդակությունների վերլուծության և կիրառման, ինչպես նաև արհեսական բանականության կողմից առաջարկված ենթադրությունների ճանաչման, փաստարկների գնահատման և եզրակացություններ անելու ժամանակ: Քննադատական ​​մտածողության հմտությունների խթանմանն ուղղված այս շրջանակների կիրառման կաևորագույն նպատակներից է քննադատական ​​մտածողության մտածելակերպի ձևավորումը ուսանողների շրջանում, որի շնորհիվ ուսանողներ կկարողանան օբյեկտիվ գնահատել արհեսական բանականությամբ ստեղծված բովանդակության արժանիքներն ու սահմանափակումները՝ ցուցաբերելով բարավարքություն և ստեղծագործական մտածելակերպ: Նշված շրջանակները կարող են  արդյունավետ կերպով կիրառվել այն դեպքում, երբ քննադատական ​​մտածողության հմտությունների զարգացմանն ուղղված շարունակական վերապատրաստումներ կապահովվեն դասավանդող անձնակազմներին բարձրագույն կրթության ինստիտուցիոնալ և ազգային մակարդակներում: Այսպիսով, քննադատական ​​մտածողության հմտությունների ինտեգրումը Հայաստանյան բուհերում շատ կարևոր է արհեստական ​​բանականության պատճառով առաջացած տրանսֆորմատիվ փոփոխությունների դարաշրջանում: Ընդունելով համապարփակ մոտեցումներ և խթանելով ուսանողների շրջանում քննադատական ​​մտածողության մտածելակերպը՝ բուհերի շրջանավարտները կկարողանան արդյունավետ կերպով դիմակայել ժամանակակից աշխարհի մարտահրավերներին: Բանալի բառեր. քննադատական ​​մտածողության հմտություններ, ԱԲ-ի ազդեցությամբ պայմանավորված տրանսֆորմատիվ փոփոխություններ, շարունակական մասնագիտական զարգացում, ուսումնառողակենտրոն ուսումնառություն, քննադատական ​​մտածողության մոտեցումներ և մոդելներ, ակտիվ ուսումնառության մեթոդներ, ապացույցների գնահատում:Вследствие технологических прорывов, ориентированных на обучающегося подхода и меняющихся социальных потребностей высшее образование, переживает значительные изменения. В данной статье рассматривается необходимость в интеграции навыков критического мышления в армянское высшее образование на фоне трансформаций, вызванных искусственным интеллектом, и развивающейся индустрии искусственного интеллекта в Армении. Для решения потребности в навыках критического мышления следует внедрить комплексный подход, включающий универсальные, смешанные и интеграционные подходы в высшие учебные заведения для предложения различных способов развития критического мышления, начиная от специализированных курсов до интеграции в различные дисциплины и всю учебную программу, а также выбранные модели, такие как RED-модель Пирсона, Таксономия Блума и модель Пола-Элдера, как эффективные инструменты для поощрения критического мышления среди студентов. Эти структуры предоставляют руководство по распознаванию предположений, оценке аргументов и выводам, давая студентам возможность критически взаимодействовать с выводами, сделанными на основе искусственного интеллекта. Более того, комплексный подход к развитию критического мышления среди студентов, которые являются активными пользователями искусственного интеллекта, связан с формированием мышления, характеризующегося честностью, автономией и эмпатией. Это мышление позволяет студентам подходить к искусственному интеллекту скептически и способствует культуре инноваций и этическому принятию решений. Упомянутые модели не могут обеспечить ожидаемых результатов, если развитие навыков критического мышления не станет неотъемлемой частью повышения квалификации преподавательского состава на институциональном и национальном уровнях. В заключение, надо отметить, что интеграция навыков критического мышления в высшие учебные заведения Армении является важным в эпоху искусственного интеллекта. Принятие комплексных подходов и формирование мышления, ориентированного на критическое мышление среди студентов, позволит университетам подготовить выпускников, способных эффективно ориентироваться в сложностях современного мира. Ключевые слова: навыки критического мышления, трансформация ИИ, непрерывное профессиональное развитие, ориентация на обучающегося, подходы и модели критического мышления, методы активного обучения, оценка доказательств.