Amerika Birleşik Devletleri Bayh-Dole Yasası ve Türk Hukukunda öğretim elemanlarının buluşlarına ilişkin bir değerlendirme

Abstract

Üniversitelerde gerçekleştirilen ve buluş ile sonuçlanan akademik faaliyetlerin, günümüzde teknoloji transferi kapsamında değerlendirilmesi ve ticarileştirilmesinin önemli bir husus olduğu anlaşılmıştır. Gelişmiş ülkeler, üniversitede ortaya çıkan buluşların hem toplum yararına kullanılabilmesini hem de ticarileştirilmesini sağlayarak elde edilen gelirin buluş sahibine fayda sağlayacak şekilde değerlendirilmesini kolaylaştıracak bir takım hukuki düzenlemeler yapmışlardır. Bunların başında buluşlar üzerindeki hak sahipliğine ilişkin düzenlemeler gelmektedir. Önceleri özellikle Avrupa ülkelerinde serbest buluş olarak değerlendirilen bu buluşların, Amerika Birleşik Devletleri’nde büyük yankı uyandıran Bayh-Dole Yasası’nın olumlu etkilerinin görülmesi üzerine, hizmet buluşu olarak nitelendirilmesi söz konusu olmuştur. Türkiye’de ise hali hazırda öğretim elemanlarının yaptığı buluşlar serbest buluş olarak nitelendirilmekte ve hak sahibinin buluşu yapan öğretim elemanı olduğu kabul edilmektedir. Ancak son dönemdeki gelişmeler, yeni yasal düzenlemeler ile hak sahipliği rejiminde değişikliğe gidileceğini göstermektedir.