Başarı Duyguları Anketinin Türk Kültürüne Uyarlanması

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Pekrun, Goetz ve Perry (2002) tarafından öğrencilerin akademik ortamlarda yaşadığı başarı duygularını ölçmek için geliştirilen Başarı Duyguları Anketini (BDA) Lise öğrencileri örnekleminde Türk dili ve kültürüne uyarlamaktır. BDA, öğrencilerin başarı duygularını üç farklı bölümde (Ders, Sınav ve Öğrenmeye İlişkin Duygular) ve 24 farklı ölçekle değerlendirmek için tasarlanmış çok boyutlu bir öz bildirim aracıdır. Ders ile ilişkili başarı duyguları ölçekleri toplamda 80 maddeden oluşmaktadır ve keyif, umut, gurur, öfke, kaygı, utanma, umutsuzluk ve sıkılma olmak üzere 8 ölçekten oluşmaktadır. Öğrenme ile ilişkili başarı duyguları ölçekleri 75 maddeden oluşmaktadır ve ders duyguları ölçekleri ile aynı duyguları ölçmektedir. Sınav ile ilişkili duygular bölümü toplam 77 maddeden ve keyif, umut, gurur, öfke, kaygı, utanma, umutsuzluk ve rahatlama olmak üzere 8 ölçekten oluşmaktadır. BDA modüler olarak tasarlanmıştır ve araştırmacının ihtiyacı doğrultusunda şekillendirilebilir. Çalışmada veriler 14-19 yaş arasındaki 1155 Türk öğrencisinden (%59.6 kadın, %40.4 erkek) elde edilmiştir. Uyarlama aşamasında ölçek maddeleri dört İngilizce öğretmeni ve bir İngilizce okutmanı tarafından birbirlerinden bağımsız olarak Türkçeye çevrilmiştir. Araştırmacılar tarafından çeviriler incelenerek en tutarlı şekilde çevrilen maddeler seçilmiştir. Ölçek maddeleri daha sonra iki Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni tarafından Türk diline uygunluğu açısından incelenmiştir. Uyarlanan ölçeğin faktör yapısını incelemek için doğrulayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Pekrun ve diğerlerinin (2011) çalışmasına dayanarak ölçeklerin faktör yapısı üç farklı model karşılaştırarak incelenmiştir. Model 1 tek faktörlü yapıdadır ve ölçek maddeleri duygu durumuna ilişkin faktörün gözlenen göstergeleridir. Model 2 dört faktörlü yapıdadır ve her bir duygu durumu fizyolojik, güdüsel, bilişsel ve duyuşsal olmak üzere dört faktör altında toplanmaktadır. Model 3 ise Model 1 ve 2’nin birleştirildiği hiyerarşik bir modeldir; duygu durumu ikinci sıralı faktör; fizyolojik, güdüsel, bilişsel ve duyuşsal durumlar, birinci sıralı faktörlerdir. Çalışma sonuçları ölçekten elde edilen puanlara ait geçerlilik ve güvenilirlik kanıtlarının yüksek olduğunu göstermektedir. Buna göre, Türk kültürüne uyarlanan Başarı Duyguları Anketinin Türkiye bağlamında kullanılabileceği önerilmektedir.