Hayvan Deneylerinde Verimliliği Artıracak Deney Tasarımları ve Denek Sayısı

Abstract

Birçok soruna çözüm getirmek amacıyla hayvanlar üzerinde yürütülen deneysel araştırmalar, bilimin en temel aşamasıdır. Ancak bu tip denemeler, insan sağlığı ile ilgili bilimsel araştırmalarda hayati önem arz etmektedir. Çünkü insanlar ve hayvanlar arasındaki, özellikle memeliler arasındaki anatomik ve fizyolojik benzerlikler, araştırmacıları, keşiflerini insanlara uygulamadan önce hayvan modellerinde yeni tedavileri değerlendirmeye ve çok çeşitli mekanizmaları araştırmaya yönlendirmiştir. Buna karşın yanlış uygulamalar veya planlamanın eksik yapılması gibi durumlarda hayvanların gereksiz yere telef edilmesi şiddetle karşı çıkılan bir durumdur. Deneysel araştırmalardan etkin bir şekilde yararlanabilmek ve etik ihlallerin önüne geçebilmek için planlama aşamasında dikkat edilmesi gereken birçok konu mevcuttur. Bu çalışmada, hayvan deneylerinin planlama aşamasında dikkate alınması gereken konular ana hatları ile incelendi ve uygun denek sayısına karar vermede araştırıcılara yol gösterecek metodolojilerden bahsedildi. Ayrıca hayvan deneylerinde yaygın kullanılmayan ancak kullanıldığında denek sayısını ve maliyeti en aza indirgeyen, deneylerin iç ve dış geçerliliğini artıran deney tasarımlarına genel olarak değinildi. Son olarak, hayvan deneylerinin aynı materyal ile tekrarlanmasının ve meta analizlerle değerlendirilmesinin önemi vurgulandı.Animal experiments in laboratory for scientific purposes is the most fundamental stage of science. However, such trials are of vital importance in scientific research on human health, because the anatomical and physiological similarities between humans and animals have led researchers to evaluate new treatments in animal models and to explore a wide range of mechanisms before applying them to humans. On the other hand, it should be strongly opposed to waste of animals in cases such as wrong practices or lack of planning. There are many issues to be considered during the planning phase in order to make effective use of experimental research and to prevent ethical violations. In this study, the issues that should be taken into consideration in the planning phase of the animal experiments were examined, and the methodologies in deciding the appropriate number of animal were discussed. In addition, the experimental designs, which are not commonly used in animal experiments, but when used which reduce the number of animal and the costs of experiment, and which increase the internal and external validity of the experiments, were generally explained. And lastly the importance of repeating the animal experiments with the same material and evaluating with meta analyses were emphasized.