Okul Çağındaki Çocuklar Siber Zorbalık Yapmayı Nasıl Öğreniyorlar?

Abstract

Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki ilerlemelerle birlikte okul çağındaki çocuklar bilgi ve iletişim teknolojilerini siber zorbalık yapma amacıyla da kullanmaya başladılar. Araştırmalar okul çağındaki çocukların bilgi ve iletişim teknolojilerini siber zorbalık yapma amacıyla kullanmayı nasıl öğrendiklerine dair bulgular raporlamaktadırlar. Fakat, okul çağındaki çocukların siber zorbalık yapmayı nasıl öğrendiklerine dair herhangi bir araştırma mevcut değildir. Bu boşluğu doldurnak amacıyla bu derleme çalışması, okul çağındaki çocukların siber zorbalığı öğrenme kaynaklarını incelemektedir. Bu çalışmada, birçok kritere dayalı olarak seçilen ve 2006 ve 2016 yılları arasında yayılanmış toplam 14 çalışma taranmıştır. Bu derleme çalışmasının kuramsal altyapısını Sosyal-Ekolojik Kuram ve İmkan Sağlayıcılık Kuramı (Affordances Theory) oluşturmaktadır. Yapılan derlemenin bulguları, evdeki ilişkilerin, okuldaki ilişkilerin ve bilgi iletişim teknolojilerinin sağladığı imkânların okul çağındaki çocukların siber zorbalık yapmayı öğrendikleri üç temel kaynak olduğunu ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, okul çağındaki çocuklar için siber zorbalığı önlemeye ve müdahale etmeye yönelik programlar geliştirip uygulamak isteyen araştırmacıların, psikolojik danışmanların ve diğer akıl sağlığı uzmanlarının, evi ve okulu kapsayan sosyal-ekolojik çevreyi ve bilgi ve iletişim teknolojilerininin sağladıkları imkanları göz önünde bulundurmalarında fayda vardır.