Global Gerçek Evapotranspirasyon (ETa) Haritalarından Arazi Kullanım Sınıflarına Ait ETa Kayıplarının Tahmini

Abstract

Günümüzde uydu görüntüleri kullanılarak gerçek evapotranspirasyon kayıplarının hesaplandığı çeşitli modeller geliştirilmiştir. Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu tarafından Operasyonel Basitleştirilmiş Yüzey Enerji Dengesi Modeli kullanılarak üretilen global gerçek evapotranspirasyon haritaları bunlara örnektir. Uzamsal çözünürlüğü 1x1 km olan bu haritaların pikselleri içerisinde birden fazla arazi kullanım sınıfının yer aldığı durumlarda, bu haritalar kullanılarak arazi kullanım sınıflarına ait gerçek evapotranspirasyon kayıplarının hassas bir şekilde belirlenmesi güçleşmektedir. Bu çalışmada; piksel boyutu kısıtlamasına bağlı kalmadan, global gerçek evapotranspirasyon haritalarından arazi kullanım sınıflarına ait gerçek evapotranspirasyon kayıplarının tahmini amacıyla, çoklu regresyon analizine dayalı bir model geliştirilmiştir. İstanbul İli Terkos su havzası kapsamında geliştirilmiş bu modelde; alt havzalara ait aylık gerçek evapotranspirasyon değerleri ile alt havzalardaki arazi kullanım sınıflarına ait aylık referans evapotranspirasyon değerleri arasında bir bağıntı kurulmuştur. Alt havzaların aylık gerçek evapotranspirasyon değerleri global gerçek evapotranspiasyon haritalarından elde edilmiştir. Aylık referans evapotranspirasyon değerleri Penman-Monteith yöntemine göre hesaplanmıştır. Arazi kullanım sınıfları Landsat uydu görüntüleri kullanılarak belirlenmiştir. Model sonucunda ölçüm ve tahmin değerleri arasında kök ortalama kare hata 11.4 olarak, R2katsayısı ise 0.963 olarak bulunmuş ve modelden elde edilen çoklu regresyon bağıntısı kullanılarak Terkos havzasındaki arazi kullanım sınıflarına ait aylık gerçek evapotranspirasyon kayıpları belirlenmiştir. Today, various models have been developed in which real evapotranspiration losses are calculated using satellite images. Global actual evapotranspiration maps produced by the United States Geological Survey using Operational Simplified Surface Energy Balance Model are examples of these. In cases where more than one land use class is included in the pixels of these maps with a spatial resolution of 1x1 km, it becomes difficult to accurately determine the actual evapotranspiration losses of land use classes using these maps. In this study; a model based on multiple regression analysis was developed in order to estimate the actual evapotranspiration losses belonging to land use classes from global actual evapotranspiration maps without being bound by the pixel size limitation. In this model developed within the scope of Istanbul Province Terkos water basin; a relation was established between monthly actual evapotranspiration values of sub-basins and monthly reference evapotranspiration values of land use classes in subbasins. Monthly actual evapotranspiration values of sub-basins were obtained from global actual evapotranspiration maps. Monthly reference evapotranspiration values were calculated according to the Penman-Monteith method. Land use classes were determined using Landsat satellite images. As a result of the model, the root mean square error between the measurement and prediction values was found as 11.4 and the R2 coefficient as 0.963. Monthly actual evapotranspiration losses for land use classes in the Terkos basin were determined using the multiple regression relation obtained from the model.