Regionale verschillen in gezondheid nader verklaard

Abstract

Nederland kent gezondheidsverschillen tussen regio’s. Het verklaren van deze verschillen kan beleidsmakers helpen om gericht te interveniëren en deze verschillen te verkleinen. Bij het verklaren van deze regionale gezondheidsverschillen wordt veelal gekeken naar de bijdrage van verschillen in demografische opbouw en sociaaleconomische status (SES). Tegelijkertijd worden leefstijl en psychosociale factoren ook in verband gebracht met de gezondheid van het individu. Daarom analyseert dit onderzoek, naast demografie en SES, de bijdrage van leefstijl, eenzaamheid en zelfregie aan de verklaring van regionale verschillen in zelfervaren gezondheid, aanwezigheid van chronische ziekten en het risico op het ontwikkelen van een angststoornis of depressie. We gebruiken daarvoor een gekoppelde dataset van de GGD, het CBS en het RIVM voor het jaar 2016 ( n  = 334.721). Uit de resultaten blijkt dat leefstijl, eenzaamheid en zelfregie ook bijdragen aan het verklaren van regionale verschillen in zelfervaren gezondheid (prevalentieratio’s (PR) variërend van 0,72–0,93 tot 0,83–0,95) en chronische ziekten (PR’s van 0,81–0,95 tot 0,85–0,96). Voor het risico op een angststoornis of depressie blijken vooral eenzaamheid en zelfregie bij te dragen aan de verklaring van regionale gezondheidsverschillen (oddsratio’s van 0,65–1,27 tot 0,76–1,22). Leefstijl- en psychosociale factoren kunnen dan ook beleidsmatige aanknopingspunten bieden voor de aanpak van regionale gezondheidsverschillen. In dit artikel is de regio Zuid-Limburg de referentieregio. Met de Regiovergelijker gezondheid en zorgkosten kunnen alle regio’s als referentieregio worden gekozen. Like in most Western countries, regional health inequalities are also present in the Netherlands. Explaining these inequalities is necessary for policymakers to target interventions to reduce them. Regional health inequalities are usually attributed to demographic and socio-economic factors, while lifestyle and psychosocial factors are increasingly shown to impact individuals’ health. Therefore, this study analyses the role of lifestyle, loneliness, and self-mastery in explaining regional inequalities, in addition to demographics and SES, for self-rated health, presence of chronic diseases, and psychological distress. Analyses are performed in the linked dataset from the Dutch Public Health Services, Statistics Netherlands, and the National Institute for Public Health and the Environment for the year 2016 ( n  = 334,721). The results show that lifestyle, loneliness and self-mastery contribute to the regional health inequalities in self-rated health and presence of chronic diseases. For psychological distress, both loneliness and self-mastery contribute to the regional health inequalities. Addressing lifestyle and psychosocial factors can offer policymakers additional pathways to bridge regional health inequalities. In this study, the region of Zuid-Limburg represents the reference region. Use compare regions for health and healthcare costs (Regiovergelijker gezondheid en zorgkosten) in order to select all other Dutch regions as reference region.