Konflikty międzykulturowe w Polsce w ujęciu karnoprawnym – próba diagnozy problemu

Abstract

Problematyka zróżnicowania kulturowego społeczeństwa i moż-liwych na tym tle konfliktów, z uwagi na jej interdyscyplinarny charakter, zasługuje bez wątpienia na refleksję choćby w płaszczyź-nie socjologicznej czy też prawnej. Zresztą twierdzenie o wielości płaszczyzn badawczych będzie też adekwatne względem oceny za-sygnalizowanego zjawiska tylko w obrębie samej analizy prawniczej. Na tym tle szczególnie atrakcyjnie z naukowego punktu widzenia jawią się te zagadnienia, które mają już wyraźnie karnoprawne tło. O ile do niedawna ich interpretacja naukowa znajdowała wsparcie w egzemplifikacjach zjawiska wielokulturowości tylko w niektó-rych państwach, o tyle od pewnego czasu zasadne – także w świe-tle obserwacji praktycznych – staje się twierdzenie o wzrastającej liczbie przypadków takich konfliktów kulturowych podlegających ocenie karnoprawnej również w Polsce. Kompleksowe omówienie problematyki zróżnicowania kulturowego społeczeństwa polskiego i możliwych w tej płaszczyźnie środków reakcji za pomocą prawa karnego wymagałoby jednak nie tylko pogłębionej jej diagnozy, zbadania przyczyn, przebiegu takich konfliktów czy ich możliwych następstw, lecz dodatkowo m.in. szerokiej analizy możliwych bądź także prognozowanych sposobów reakcji karnej na zasygnalizowane zjawisko. Rzecz jasna, nie tylko ramy opracowania muszą zawężać 112 Michał Leciak pole takiej analizy, ale nadto wspomniany interdyscyplinarny cha-rakter związanych z nią problemów. Co równie istotne, część z tego typu zagadnień została omówiona przez innych autorów w ramach pozostałych artykułów zamieszczonych w tym tomie czasopisma. Dotyczy to zarówno ich analizy z perspektywy krajowej, jak i zapre-zentowania warstwy prawnoporównawczej. Wydaje się wszakże, iż ocena takich problemów w warunkach krajowych musi się odbywać z uwzględnieniem obcych rozwiązań prawnych i dorobku nauki prawa karnego, co tym samym pozwoli na stworzenie szerszej perspektywy dla wskazania przyszłych obszarów zainteresowania naukowego nimi w Polsce, w tym być może także ze strony usta-wodawstwa karnego. Wobec powyższego, celem tego opracowania jest zasygnalizowanie problemów o karnoprawnym charakterze dostrzegalnych w świetle możliwych konfliktów kulturowych w społeczeństwie polskim. Jak wspomniano, bardziej szczegółowe omówienie niektórych z nich jest bowiem przedmiotem analizy dokonanej w innych artykułach zamieszczonych w tym tomie. Próbując zdiagnozować pokrótce istotę problemu w płaszczyźnie socjologicznej, można wspomnieć na początku, że żyjemy w czasach, w których społeczeństwom około 90% państw można by nadać przymiot wieloetnicznych, wielokulturowych. Charakterystyczny natomiast dla samej Europy pozostaje fakt swoistej maksymalizacji związanych z tym zjawiskiem różnorodności na stosunkowo niewiel-kiej de facto przestrzeni 1