Kavuzlu Siyez ( Triticum monococcum ssp. monococcum) ve Ekmeklik ( Triticum aestivum L.) Buğdaylarda Kurak ve Tuz Stresinin Erken Fide Gelişimi ve Antioksidan Aktivite Üzerine Etkisi

Abstract

Bu çalışma, ülkemizde yetiştirilen 2 kavuzlu siyez ( Triticum monococcum spp. monococcum ; AA; 2n=14) buğday populasyonu (Populasyon-1 ve Populasyon-2) ve 4 tescilli ekmeklik ( Triticum aestivum L.; AABBDD; 2n=42) buğday çeşidinde (Gerek-79, İkizce, Demir-2000 ve Gün-91) kurak ve tuz stresinin erken fide gelişimi ve antioksidan aktivite [toplam fenolik içeriği, toplam flavonoit içeriği ve 2,2-difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH) serbest radikal giderici etki] üzerine olan etkilerini belirleyebilmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada 2 farklı tuz konsantrasyonu [0.0 (saf su) ve 50 mM NaCl) ve polietilen glikolle (PEG-600) oluşturulan 3 farklı osmotik basınç (0 MPa., -0.5 MPa. ve -1.0 MPa.) kullanılmıştır. Deneme başlangıcından 10 gün sonra çim uzunluğu, kök uzunluğu, çim yaş ağırlığı, çim kuru ağırlığı, kök yaş ağırlığı ve kök kuru ağırlığı ölçülmüştür. -1.0 MPa.’lık osmotik basınç altında bazı çeşitler çimlenmelerine karşın fide geliştirememişlerdir. Buğday çeşitleri arasında erken fide gelişim parametreleri ve antioksidan aktiviteleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur ( p <0.05). Çim uzunluğu (15.01 ± 2.53 cm), kök uzunluğu (9.67 ± 1.75 cm), çim yaş (100.58 ± 22.47 mg) ve çim kuru (10.47 ± 2.46 mg) ağırlığı en fazla Demir-2000 buğday çeşidinin kontrol grubunda, en yüksek kök yaş (95.30 ± 15.94 mg) ve kök kuru (9.66 ± 1.6 mg) ağırlık Gün-91’in kontrol grubunda, en yüksek toplam fenolik madde içeriği Gerek-79’un (31.23 ± 1.81 mg GAE/gr), en yüksek flavonoit madde içeriği ise Demir-2000’in (84.00 ± 6.01mg KE/gr) tuz stresi altındaki gruplarında belirlenmiştir. En iyi antioksidan aktivite, en düşük IC 50 (13.98 ± 0.25 mg/L) değeriyle tuz stresi altındaki Demir-2000’de görülmüştür. Demir-2000’in tuz stresi altında çimlendirilmesiyle antioksidan aktivitesinin anlamlı bir şekilde artması, bu çeşidin tuz stresi altında antioksidan savunma mekanizmasını diğer buğday çeşitlerinden daha etkin kullandığı şeklinde değerlendirilmiştir.