SANAYİDE TEMİZ ÜRETİM VE DÖNGÜSEL EKONOMİYE GEÇİŞTE ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ YAKLAŞIMI: BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Günümüzde sanayi dünyası, tekil endüstri mantığından uzaklaşarak birbiriyle daha çok iletişim halinde olan çoğul endüstri yaklaşımına doğru hızla ilerlemektedir. Bu durum, işletmeler arasındaki etkileşimin sadece hammadde veya ürün kullanımından ibaret olmadığını, aynı zamanda yan ürün ve diğer birçok atık çeşidinin de birer hammadde olabileceğini göstermektedir. Son yıllarda, hızlı endüstrileşme ile birlikte meydana gelen bu yönelim, öncelikle boru sonu yaklaşımın terkedilmesi ve kirlilik önleme mantığının geliştirilmesi adımlarıyla güçlendirilmiştir. Bu çalışmada, temiz üretim anlayışının son zamanlarda artan bir gelişim gösteren araçlarından birisi olan endüstriyel simbiyoz yaklaşımı irdelenmiş ve bu yaklaşımın temel prensipleri üzerinde durulmuş, Dünya ve Türkiye'deki endüstrilerde gerçekleştirilmiş uygulamalar hakkında bir değerlendirme yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çok ölçütlü karar verme yöntemleri, Döngüsel ekonomi, Endüstriyel simbiyoz, Temiz üretim, Yaşam döngüsü analizi INDUSTRIAL SYMBIOSIS APPROACH TOWARDS CLEANER PRODUCTION AND CIRCULAR ECONOMY IN INDUSTRY: A REVIEW ABSTRACT Today, the industrial world has been rapidly moving away from single industry approach to plural approach which contains more communication with each other. That situation shows that the communication between organizations not only depends on raw materials or product usage but also by-products and other waste materials can be a raw material. In recent years, this trend that coming with rapid industrialization has been reinforced with abandoning the approach of end-of-pipe treatment and improving the cleaner production. In this study, industrial symbiosis approach, one of the recently increasing approaches of cleaner production, has been investigated. In this manner, basic principles of this approach has been examined and industrial applications in World and Turkey have been reviewed.