OSMANLI DÖNEMİ’NDE GERÇEKLEŞEN GÖÇLERİN KURUMSALLAŞMA VE GÖÇ POLİTİKALARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Abstract

Bu çalışmadaki amaç, Osmanlı Devleti’nde kitlesel göçlere paralel olarak şekillenen kurumsallaşma çabalarına ve göç politikalarına yönelik bir açıklama sunmak ve bu bağlamda Cumhuriyet öncesi dönemin birikimine ışık tutmaktır. Literatür taraması yönteminden yararlanılarak hazırlanan çalışma, bu açıdan son yıllarda yaşadığımız büyük kitlesel göçlerin aslında yeni bir olgu olmadığını; göç ve iskâna yönelik özel örgütlenmelerin ve politikaların ilk olarak Osmanlı Devleti’nde hayata geçirildiğini göstermektedir. Çalışmanın bazı sonuçları özetle şu şekilde ifade edilebilir: Osmanlı Devleti’nin dağılma döneminde meydana gelen kitlesel göçler nedeniyle mevcut düzenlemelerin ihtiyaçlara cevap üretememesi, göç politikalarının merkezi düzlemde belirlenmesini zorunlu hale getirmiştir. Diğer yandan kitlesel göç akınlarının yoğunlaşması liberal göç politikalarına duyulan ihtiyacı zamanla ortadan kaldırmış, kozmopolit nüfus politikasının terkiyle daha homojen bir nüfus politikası izlenmeye başlanmıştır. Ayrıca göç ve iskâna yönelik politikalar, merkezi otoritenin tesisi ile modern devletin inşasında önemli bir rol oynamıştır. Bu bağlamda gerçekleşen kitlesel göçler siyasi, iktisadi ve toplumsal yapıda Cumhuriyet Dönemi’ni de etkileyecek önemli sonuçlara yol açmıştır. The present study aims to provide an explanation for the migration policies, and the institutionalization efforts shaped in parallel with the mass migrations in the Ottoman State, and, in this context, shed light on the accumulation of pre-Republican period. From this perspective, the study prepared by the method of literature review indicates that the huge mass migrations experienced recently are not a new phenomenon in fact, and the organization and policies specific to migration and settlement put into practice firstly in the Ottoman State. Some of the study results can be expressed such that the failure of existing regulations at responding to the needs because of the mass migrations during the disintegration period of Ottoman State entailed the determination of migration policy at the central level. On the other side, the intensification of mass migration flows eliminated the need for liberal migration policies; a more homogenous population policy started to be pursued after the cosmopolitan population policy was left. Moreover, the migration and settlement policies had a critical role in the establishment of modern state by the institution of central authority. In this context, the mass migrations paved the way for significant consequences affecting the Republican period in political, economic and social terms.